Świadectwa czeladnicze i dyplomy mistrzowskie m.in. w zawodzie Fryzjer są wydawane na podstawie ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz.U. z 2015 r. poz. 1182 ze zm.). Kwalifikacje te wydają izby rzemieślnicze osobom, które z wynikiem pozytywnym złożyły stosowne egzaminy (opisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych; Dz.U. z 2017 r. poz. 89). Cechą charakterystyczną egzaminów czeladniczych i mistrzowskich jest ich powszechna dostępność dla różnych grup kandydatów, zarówno absolwentów nauki zawodu, jak też osób dorosłych, które poszukują możliwości formalnego potwierdzenia kompetencji często nabytych w wyniku samodzielnego uczenia się (np. w czasie pracy). Jak podaje „Raport na temat działalności edukacyjnej rzemiosła” (Związek Rzemiosła Polskiego, Warszawa 2016), w 2015 r. do egzaminów czeladniczych przystąpiło blisko 29 000 osób, z których 26 539 uzyskało świadectwa czeladnicze. Do egzaminów mistrzowskich przystąpiło 2831 osób, z czego 2678 uzyskało dyplomy mistrzowskie. Wśród zawodów, które od kilkunastu lat cieszą się wysokim zainteresowaniem osób chcących uzyskać tytuł czeladnika lub mistrza w zawodzie, znajdują się zawody związane ze świadczeniem usług w zakresie pielęgnacji ciała: fryzjer, kosmetyczka oraz wizażystka/stylistka. W 2011 r. w zawodach związanych z pielęgnacją ciała przeprowadzono 25,9% wszystkich egzaminów czeladniczych i 19,6% egzaminów mistrzowskich, w 2013 roku – egzaminy w tych zawodach stanowiły odpowiednio 25,9% oraz 20,5%, w 2015 roku – 24,9% oraz 20%. Jednym z zawodów związanych ze świadczeniem usług w zakresie pielęgnacji ciała jest fryzjer. Zainteresowani uzyskaniem tytułu czeladnika lub mistrza w tym zawodzie stanowią najliczniejszą grupę spośród wszystkich przystępujących do egzaminów w rzemiośle. Wspomniany raport podaje, że w 2015 r. komisje egzaminacyjne dla tego zawodu zostały powołane przez wszystkie izby rzemieślnicze (poza izbami branżowymi). Liczba osób, które uzyskały dyplom mistrzowski i czeladniczy w latach 2011–2015 utrzymuje się na zbliżonym poziomie. Na przestrzeni ostatnich lat zainteresowanie uzyskaniem tytułu czeladnika lub mistrza w zawodzie fryzjer przedstawia się następująco: w 2011 r. świadectwo czeladnicze otrzymało 8639 osób, dyplom mistrzowski – 757 osób, w 2013 roku – odpowiednio 8253 i 660 osób, w 2014 roku – 7193 i 514 osób, w 2015 roku – 6806 i 472 osób. Wysokie zainteresowanie uzyskaniem świadectw czeladniczych i dyplomów mistrzowskich w zawodzie fryzjer stanowi odpowiedź na aktualne trendy społeczno-kulturowe i przemiany powodowane wysoką popularnością mediów, które lansują nowe trendy w modzie, nie tylko związanej z ubiorem ale też z fryzurą i jej uczesaniem. Zauważa się wzrost zainteresowania specjalizacjami w ramach tego zawodu, np. fryzjer-perukarz (świadczący usługi osobom z chorobami nowotworowymi), fryzjer męski, barber (modelowanie brody i wąsów związane z modą na tzw. „czas gentelmanów", powrót do trendów z lat 60-tych). Rosnące zapotrzebowanie na usługi z zakresu fryzjerstwa znajduje swoje odzwierciedlenie także w danych liczbowych ilustrujących sytuację na rynku pracy. Z raportów Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej „Zarejestrowani bezrobotni oraz wolne miejsca pracy i miejsca aktywizacji zawodowej według zawodów i specjalności” wynika, że od 2013 r. zawód fryzjer jest zawodem deficytowym, a prognozy na 2017 wskazują zapotrzebowanie na kwalifikację, szczególnie w województwie mazowieckim. Świadectwa czeladnicze i dyplomy mistrzowskie w zawodzie fryzjer stanowią propozycję zarówno dla osób wchodzących lub powracających na rynek pracy, jak i dla osób aktywnych zawodowo i wykonujących usługi pokrewne, szczególnie te związane z tworzeniem wizerunku. Kwalifikacje te wychodzą naprzeciw oczekiwaniom przede wszystkim tych osób, które chcą formalnie potwierdzić lub wzbogacić swoje kompetencje (np. osób młodych poszukujących kierunków swojego rozwoju zawodowego, wizażystów/stylistów, którzy pragną poszerzyć wachlarz swoich usług o wykonywanie usług fryzjerskich). Włączenie kwalifikacji "Fryzjer - Dyplom mistrzowski" do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji wzmocni rozpoznawalność dyplomu, będzie potwierdzeniem wysokiej jakości i bezpieczeństwa świadczonych usług. Włączenie kwalifikacji jest rekomendowane przez Ogólnopolską Komisję Fryzjersko-Kosmetyczną Związku Rzemiosła Polskiego.
Szczegółowe wymagania dotyczące walidacji i podmiotów przeprowadzających walidację są określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. poz. 89 i 1607) oraz w standardzie wymagań egzaminacyjnych.
Metody stosowane w walidacji
Weryfikacja efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji jest przeprowadzana w dwóch etapach. Etap praktyczny polega na samodzielnym wykonaniu przez kandydata zadań egzaminacyjnych sprawdzających umiejętności ujęte w zestawach efektów uczenia się 01–07. Etap teoretyczny (składający się z części pisemnej i ustnej) polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania sprawdzające umiejętności określone we wszystkich zestawach efektów uczenia się.
Zasoby kadrowe – kompetencje osób przeprowadzających walidację.
W skład komisji przeprowadzającej egzamin mistrzowski wchodzi co najmniej 5 osób: przewodniczący lub zastępca, 3 członków oraz sekretarz, który sprawuje obsługę administracyjno-biurową komisji. Przewodniczący komisji i jego zastępcy posiadają wykształcenie wyższe oraz co najmniej 6-letni okres wykonywania zawodu. W przypadku braku możliwości powołania przewodniczącego komisji lub zastępcy, którzy posiadaliby wykształcenie wyższe, w szczególności w przypadku egzaminu przeprowadzanego w zawodzie unikatowym, przewodniczący komisji lub zastępcy posiadają: wykształcenie średnie lub średnie branżowe i tytuł mistrza w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej trzyletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza, albo
wykształcenie średnie lub średnie branżowe i tytuł technika w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu technika, albo
wykształcenie zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i tytuł mistrza w zawodzie unikatowym, którego dotyczy egzamin, oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza.
Członkowie komisji posiadają:
wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i tytuł mistrza w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu oraz co najmniej 3-letni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza, albo
wykształcenie co najmniej średnie lub średnie branżowe i tytuł technika w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej 6-letni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu technika.
Przewodniczący komisji, jego zastępcy oraz członkowie komisji posiadają przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2018 r. poz. 967), lub ukończyli kurs pedagogiczny wymagany od instruktorów praktycznej nauki zawodu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r. poz. 2198, z późn. zm.), obowiązujących przed dniem 1 września 2017 r., oraz art. 120 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 996 i 1000). Przewodniczącym członkami komisji mogą być także osoby, które są wpisane do ewidencji egzaminatorów, o której mowa w art. 9c ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w zakresie przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie. Sekretarze komisji są wyznaczani spośród pracowników organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, posiadających minimum wykształcenie średnie lub średnie branżowe i minimum 2-letni staż pracy w organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła. Osoby wchodzące w skład komisji są obowiązane ukończyć szkolenie zorganizowane przez izbę rzemieślniczą.
Sposób prowadzenia walidacji oraz warunki organizacyjne i techniczne niezbędne do prawidłowego prowadzenia walidacji:
etap praktyczny przeprowadza się u pracodawców lub w warsztatach szkoleniowych, posiadających warunki organizacyjne i techniczne niezbędne do wykonania zadań egzaminacyjnych;
czas etapu praktycznego nie może być krótszy niż 120 min i nie dłuższy niż 24 h, łącznie w ciągu 3 dni;
czas części pisemnej nie może być krótszy niż 45 min i nie dłuższy niż 210 min; czas części ustnej etapu teoretycznego nie może być dłuższy niż 30 min.
Warunki organizacyjne i materialne niezbędne do przeprowadzenia egzaminu praktycznego: stanowisko fryzjerskie (konsola, lustro, fotel, gniazdo elektryczne), stanowisko do mycia głowy z dostępem do bieżącej zimnej i ciepłej wody, narzędzia, przybory i środki do realizacji zabiegów pielęgnacyjnych, chemicznych, strzyżenia i stylizacji, model, modelka lub główka fryzjerska.
