Góry to miejsce, w którym od wieków ludzie szukali spełnienia oczekiwań estetycznych, mistycznych, wrażeń, sukcesów, walki z żywiołami czy przyjaźni pozostających na całe życie. Działalność organizacji pozarządowych w sferze turystyki i krajoznawstwa
oraz na rzecz wypoczynku dzieci i młodzieży, jako działalność niekomercyjna w sferze turystyki, należy do sfery zadań publicznych. Ze względu na aktywność oraz potrzebę bycia w górach osób nieprzygotowanych do specyficznych zagrożeń, charakterystycznych wyłącznie dla obszarów górskich, zawsze dochodziło i nadal dochodzi tam do wielu wypadków, także tragicznych.
Statystyki służb ratownictwa górskiego na świecie są zgodne, góry to miejsce szczególnie obfitujące w zagrożenia. Wg danych GOPR/TOPR średnio, rocznie w polskich górach ma miejsce ok. 1500 wypadków, z czego kilkadziesiąt kończy się śmiercią. Wiele z nich to poważne urazy, zachorowania, zaginięcia. Gdy dodamy do tego wypadki narciarskie (5000-6000), to liczba zdarzeń staje się przytłaczająca.
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe w latach 2015-2017 przeprowadziło łącznie 1965 akcji, w trakcie których 574 razy wykorzystano śmigłowiec ratowniczy. Zorganizowano 679 wielogodzinnych wypraw ratowniczych. Niestety, 54 wypadki zakończyły się śmiercią.
Z kolei Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe tylko w pierwszym półroczu 2017 roku zanotowało 856 akcji, a w sezonie letnim 2015 przeprowadziło aż 872 akcje z 15 ofiarami śmiertelnymi. W latach 2015-2017 GOPR łącznie przeprowadziło 5309 akcji ratowniczych w górach.
Wiele z nich jest wynikiem niewłaściwego przygotowania tras, braku umiejętności czy nieodpowiedniego wyposażenia. Edukacja górska (choć z roku na rok coraz lepsza) jest w Polsce niewystarczająca. Turystyka specjalistyczna zyskuje popularność, jednak turyści po prostu nie wiedzą, jak się zachować, co wziąć po uwagę, czy jak przygotować wycieczkę. Modzie na aktywne spędzanie czasu, sporty ekstremalne, szukanie przygód towarzyszy wzrastająca liczba tragicznych zdarzeń.
Tylko odpowiednie przygotowanie merytoryczne oraz praktyczne daje możliwość minimalizowania ryzyka i bezpiecznego powrotu z gór.
Dotyczy to także grup zorganizowanych, szczególnie dzieci i młodzieży, które powinny być powierzane kompetentnym opiekunom. . Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki precyzuje, iż: „…krajoznawstwo i turystyka są organizowane w formie: (…) wycieczek krajoznawczo-turystycznych o charakterze interdyscyplinarnym, w których udział nie wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, organizowanych w celu nabywania wiedzy o otaczającym środowisku i umiejętności zastosowania tej wiedzy w praktyce, (…) specjalistycznych wycieczek krajoznawczo-turystycznych, w których udział wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego,
sprawnościowego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, a program wycieczki przewiduje intensywną aktywność turystyczną, fizyczną lub długodystansowość na szlakach turystycznych…”. „Dyrektor szkoły wyznacza kierownika i opiekunów wycieczki spośród pracowników pedagogicznych szkoły. W zależności od celu i programu wycieczki opiekunem wycieczki może być także osoba niebędąca pracownikiem pedagogicznym szkoły, wyznaczona przez dyrektora szkoły. W przypadku specjalistycznej wycieczki krajoznawczo-turystycznej, o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 3, kierownik i opiekunowie wycieczki są obowiązani posiadać udokumentowane przygotowanie zapewniające bezpieczną realizację programu wycieczki.”
Kwalifikacja: Planowanie i organizowanie wycieczek górskich
wpisuje się w warunki podyktowane ww. rozporządzeniem, nie tylko w odniesieniu do wycieczek organizowanych w szkołach i placówkach oświatowych, ale również we wszystkich innych instytucjach i organizacjach, w tym pożytku publicznego. Skierowana jest jednak precyzyjnie do osób organizujących oraz odpowiadających za wycieczki i wypoczynek dzieci i młodzieży na terenie gór. Dzięki własnym umiejętnościom oraz przygotowaniu merytorycznemu, osoby te będą popularyzowały i upowszechniały umiejętność bezpiecznego wykorzystania walorów terenów górskich, co w efekcie doprowadzi do zminimalizowania ryzyka wystąpienia sytuacji niebezpiecznych. Wzrośnie dzięki temu liczba osób kompetentnych i przygotowanych do organizowania wycieczek i czasu wolnego w górach oraz radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych typowych dla górskich form turystyki.
Zainteresowanie kwalifikacją dominuje wśród ludzi żyjących w górskich obszarach turystycznych np. wśród właścicieli pensjonatów, wyciągów narciarskich czy biur podróży. Świadomość specyfiki górskiej i zagrożeń z nią związanych dotyczy także mieszkańców pozostałych regionów Polski, dlatego kwalifikacja odpowiada na aktualne oraz przewidywane potrzeby społeczne ujawniane w całym kraju.
Od kilku lat wzrasta liczba turystów wybierających się w góry. Dla przykładu, w województwie małopolskim od 2009 roku stale wzrasta liczba odwiedzających. Szacuje się, że o kilka % każdego roku. W 2016 roku Małopolskę odwiedziła rekordowa liczba ludzi - 16 mln. Natomiast organizacji non-profit, których głównymi dziedzinami działalności jest sport, turystyka i rekreacja, było w 2017 r. 25,7 tysięcy (dane GUS).
Podsumowując, większa liczba świadomych turystów i opiekunów grup to szansa, że górskie wycieczki zawsze zakończą się szczęśliwie, a góry przyniosą radość i dobre wspomnienia.
