Kryzys (ang. crisis) to każda sytuacja, która wyzwala negatywne reakcje wśród interesariuszy (stakeholder’s) organizacji i zagraża stabilności firmy oraz jej normalnemu funkcjonowaniu.[1]
Z objawami kryzysu wizerunkowego zetknąć się mogą wszystkie przedsiębiorstwa, bez względu na ich wielkość i branżę. Kryzys wizerunkowy może mieć wymiar ogólnoorganizacyjny, ale również może dotyczyć niektórych tylko funkcji w dobrze działających przedsiębiorstwach. Należy też wziąć pod uwagę, że w dobie rozwoju internetu i w zmieniających się warunkach komunikacyjnych [2], prawdopodobieństwo wystąpienia kryzysu wizerunkowego jest o wiele większe niż kiedykolwiek wcześniej.
Niezwykle istotnym czynnikiem dla zarządzania kryzysem jest proces właściwej komunikacji między organizacją a podmiotami w jej otoczeniu oraz jej środowiskiem wewnętrznym. Przygotowanie organizacji na wypadek wystąpienia kryzysu wizerunkowego oraz efektywne zarządzanie działaniami komunikacyjnymi w sytuacji kryzysowej zmniejszają znacznie ryzyko związane z utratą wizerunku.[3]
Stąd, do kierowania działaniami komunikacyjnymi w warunkach kryzysu niezbędna jest zarówno wiedza, jak również praktyczne umiejętności w zakresie opracowywania i wdrażania programów naprawczych pozwalających na uniknięcie kryzysu wizerunkowego. Współczesne przedsiębiorstwa nie są w stanie bowiem uchronić się przed sytuacjami kryzysowymi, jednak stosując odpowiednie strategie zarządzania, mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji kryzysowych, zmniejszyć koszty walki z kryzysem oraz zminimalizować straty rynkowe będące efektem przedłużającego się trwania w kryzysie.[4] Zdolność organizacji do działań antykryzysowych tworzy jeden z kluczowych elementów potencjału organizacyjnego, ludzkiego, kulturowego, informacyjnego oraz finansowego.
Jak pokazują wyniki badań Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości[5], 2/3 mikro przedsiębiorstw nie dysponuje żadnymi procedurami lub planami awaryjnymi dotyczącymi postępowania w czasie kryzysu. Zauważalna jest także tendencja, że im większe przedsiębiorstwo, tym większa świadomość istoty i konieczności planowania działań antykryzysowych: 21% średnich firm miało plany awaryjne, a 14% stworzyło je w trakcie trwania kryzysu. [6]
Podobnie, badania przedsiębiorstw, które znalazły się w sytuacji kryzysowej dowodzą, że największy procent przedsiębiorstw (59%) deklarujących przygotowanie do zaistniałej sytuacji kryzysowej znalazło się w grupie średnich przedsiębiorstw. Liczba przygotowanych przedsiębiorstw malała w przypadku małych do 49% oraz mikro do 45% przedsiębiorstw. Pomimo, że część przedsiębiorstw była przygotowana do sytuacji kryzysowej, jedynie niewielki odsetek z nich ocenił stan przygotowania do kryzysu jako bardzo dobry, ponad połowa małych i średnich przedsiębiorstw (52%) oceniła ten stan jako dobry. Najgorzej ocenili swoje przygotowanie mikro przedsiębiorcy - zaledwie co trzecie przedsiębiorstwo było dobrze przygotowane (33%), natomiast pozostała grupa, oceniła swoje przygotowanie jako dostateczne.[7]
W badaniach wykazano także, że niewiele ponad połowa badanych przedsiębiorstw posiadała plany awaryjne (53,9%), procedury awaryjne w sytuacji kryzysu wizerunkowego posiadało zaś 42,8% przedsiębiorstw. Stwierdzono również, że dość nieduża liczba przedsiębiorstw posiadała narzędzia ostrzegawcze (38,9%) oraz procedury komunikacji kryzysowej (25,6%).[8]
W tym świetle powyższych danych prowadzenie działań komunikacyjnych w sytuacjach kryzysowych stanowi ogromne wyzwanie dla polskich organizacji oraz samych kadr menedżerskich. Kwalifikację “Planowanie i prowadzenie działań komunikacyjnych w sytuacjach kryzysu wizerunkowego” powinni posiadać nie tylko pracownicy działów PR i marketingu, ale także kierownictwo i menedżerowie średniego szczebla administracji publicznej, organizacji pozarządowych oraz przedsiębiorstw. W kontekście danych o braku przygotowania procedur dotyczących działań komunikacyjnych na wypadek kryzysu w ponad połowie średnich firm w Polsce [9], istnieje wyraźna potrzeba dostępności na rynku osób posiadających kwalifikację “Planowanie i prowadzenie działań komunikacyjnych w sytuacjach kryzysu wizerunkowego”.
[1] Iwona Kubicz: w: Zarządzanie w sytuacjach kryzysowych niepewności (red.) K.Kubiak, Wyższa Szkoła Promocji, Warszawa 2012.
[2] Huczek M., ZARZĄDZANIE KRYZYSOWE W FIRMIE A ROLE I UMIEJĘTNOŚCI MENEDŻERSKIE, ZN WSH Zarządzanie 2015 (3), s. 13-22; http://www.humanitas.edu.pl/resources/upload/dokumenty/Wydawnictwo/Zarzadzanie_zeszyt/Zarzadzanie%20zeszyt%203_2015%20podzielony/huczek.pdf (Dostęp 30.01.2018).
[3] Panasiuk A., Kryzysy wizerunkowe polskich marek w dobie mediów społecznościowych, https://www.google.pl/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=5&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwi_h5Oi0vvbAhUnxqYKHd46BtIQFghTMAQ&url=http%3A%2F%2Finfo.wiz.pb.edu.pl%2Fmedia%2Fb059eee0-3a02-4d1e-bf5b-6667163a6db0%2FzUVi_Q%2FNauka%2520i%2520badania%2FCzasopismo%2520Akademia%2520Zarzadzania%2F2018%2520Volume%25203%2520Issue%25202%2F2.2%2520A.%2520Panasiuk%2C%2520Kryzysy%2520wizerunkowe%2520polskich%2520marek%2520w%2520dobie%2520medi%25C3%25B3w%2520spo%25C5%2582eczno%25C5%259Bciowych.pdf&usg=AOvVaw1tZeCDtSEDdofPgix2keCk (Dostęp 30.01.2018).
[4] Kaczmarek-Śliwńska M. (2015), Public relations w zarządzaniu sytuacjami kryzysowymi organizacji. Sztuka komunikowania się, Difin, Warszawa.
[5] Ibidem, Huczek M., Zarządzanie kryzysowe w firmie …., s. 13-22; http://www.humanitas.edu.pl/resources/upload/dokumenty/Wydawnictwo/Zarzadzanie_zeszyt/Zarzadzanie%20zeszyt%203_2015%20podzielony/huczek.pdf (Dostęp 30.01.2018).
[6] http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Ekonomiczne_Problemy_Uslug/Ekonomiczne_Problemy_Uslug-r2014-t-n111/Ekonomiczne_Problemy_Uslug-r2014-t-n111-s233-243/Ekonomiczne_Problemy_Uslug-r2014-t-n111-s233-243.pdf (Dostęp 30.01.2018).
[7] Orłowski W.M., Pasternak R., Flaht K., Szubert D., Procesy inwestycyjne i strategie przedsiębiorstw w czasach kryzysu, Polska, Warszawa 2010 http://www.pi.gov.pl/PARPFiles/file/doc/20100517_Raport_procesy_inwestycyjne.pdf (Dostęp 30.01.2018).
[8] Tamże.
[9] Dębicka A.H., Zarządzanie sytuacją kryzysową w małych i średnich przedsiębiorstwach 2015, http://repozytorium.put.poznan.pl/Content/352778/Anna_Helena_Debicka_Zarzadzanie_sytuacja_kryzysowa_w_malych_i_srednich_przedsiebiorstwach.pdf (Dostęp 30.01.2018).