Według danych Centralnego Ośrodka Informacji Gospodarczej w okresie od stycznia do września 2018 roku powstało w Polsce około 286 tysięcy nowych firm. Większość tych podmiotów jest odbiorcami programów europejskich, rządowych oraz projektów komercyjnych (realizowanych ze środków prywatnych) ukierunkowanych na podniesienie innowacyjności i sprawności działania. Podniesienie innowacyjności polskiej gospodarki jest ważnym celem Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, w szczególności „trwałego wzrostu gospodarczego opartego o wiedzę, dane i doskonałość organizacyjną”. Obszarami działania wyznaczonymi przez rząd w tej Strategii jest między innymi obszar małych i średnich firm oraz rozwój innowacyjnych firm. Realizacja tego celu w ww. obszarach ma natomiast następować poprzez „tworzenie nowoczesnych instrumentów wsparcia”, oraz „rozwój nowych form współpracy”. W ramach realizacji Strategii wdrażane są liczne programy inkubacyjne i akceleracyjne realizowane ze środków rządowych i funduszy europejskich, takie jak program akceleracyjny Scale Up realizowany przez PARP, czy programy finansowane z Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, działanie 2.5 „Programy akceleracyjne”. Innym narzędziem realizacji Strategii jest ustanowienie Polskiego Funduszu Rozwojowego a w nim „funduszu funduszy” czyli PFR Ventures dysponującego kwotą 2,8 mld zł, która zainwestowana zostanie w polski rynek fundusz Venture Capital w latach 2018–2023. W poprzednim horyzoncie inwestycyjnym (2009–2017) Krajowy Fundusz Kapitałowy dysponował 0,5 mld zł, co oznacza, że dostępność kapitału dla nowych, innowacyjnych firm w skali roku wzrośnie około pięciokrotnie. Liczba funduszy prywatnych finansujących firmy innowacyjne również wzrośnie - około trzykrotnie – a PFR Ventures sfinansuje ich około 60. Jedną z częstych form wsparcia oferowanego przez fundusze oraz projekty wspierające rozwój przedsiębiorczości jest ustanowienie opiekuna nowego biznesu dzielącego się z podopiecznymi wiedzą i doświadczeniem dotyczącym procesów rozwoju nowego biznesu. W raporcie fundacji Startup Poland ponad połowa (58%) badanych 1100 firm należących do grupy polskich startupów wskazała opiekuna („mentora”) jako jeden z czynników, który miał znaczenie w dotychczasowym rozwoju startupu - co więcej, jest to najwyższy wynik spośród wszystkich wymienionych źródeł wiedzy założycieli startupów. Curriculum obecnych studiów, zarówno technicznych, jak i społecznych, nie zaspokaja w pełni wszystkich potrzeb z zakresu umiejętności budowania nowego biznesu, dlatego założyciele nowych firm coraz częściej szukają pomocy u mentorów – doświadczonych przedsiębiorców, inwestorów, profesjonalnych trenerów, pracowników akademickich i menedżerów. Dzięki nim zyskują przede wszystkim dostęp nie tylko do wiedzy i do nowej sieci kontaktów, ale również uczą się sposobów rozwiązywania problemów występujących na różnych etapach budowania nowego biznesu. Właściciele firm (np. absolwenci nauk technicznych ) na dalszych etapach rozwoju biznesu zdecydowanie częściej niż inni wskazują na potrzebę posiadania/uzupełnienia wiedzy z zakresu marketingu, zarządzania i sprzedaży. Z kolei wiedza związana z oceną form prawnych i konsekwencji podatkowych wskazywana jest jako jedna z kluczowych potrzeb przez badanych dopiero przygotowujących się do założenia nowej firmy. W raporcie Startup Poland 2018 nie uwzględniono wprost w pytaniach roli kompetencji miękkich, jednak z danych pośrednich wynika, że odgrywają one dużą rolę w rozwoju biznesu. Uruchomienie nowego biznesu, zwłaszcza biznesu innowacyjnego, jest procesem bardzo skomplikowanym, osoba sprawująca nad nim opiekę musi coraz częściej łączyć nie tylko doświadczenie i wiedzę biznesową, psychologiczną, ale również wysokie standardy etyczne itd. Jednymi z ważnych źródeł niepowodzenia innowacyjnych biznesów są bowiem nie tylko braki w kompetencjach zespołu założycielskiego, ale również brak motywacji, konflikty pomiędzy założycielami, brak jasnej wizji celów, brak dobrej komunikacji z pracownikami i z otoczeniem (np. inwestorami). Konieczność konkurowania o pracowników z korporacjami sprawia, że nowe, innowacyjne firmy muszą przykładać dużą wagę do tych czynników. Firmy innowacyjne pytane o trzy elementy, które w największym stopniu określają ich specyfikę wskazywały przede wszystkim na elastyczny czas pracy i pracę zdalną (ponad 60% firm). Połowa badanych podkreślała równość i małą hierarchiczność organizacji. Na trzecim miejscu znalazła się misja firmy – wiara w cele firmy jest ważnym czynnikiem motywującym do pracy w ponad 40% firm innowacyjnych. Rola mentora nowego biznesu – zwłaszcza na wczesnych etapach rozwoju firmy, kiedy w nowych firmach nie można sobie pozwolić na zatrudnienie licznej kadry menedżerskiej – związana jest również z przekazywaniem wiedzy dotyczącej powyższych obszarów oraz korzystaniem z umiejętności łagodzenia konfliktów, motywowania założycieli do radzenia sobie z problemami, usprawnieniem umiejętności komunikacji z pracownikami i otoczeniem. Według danych z 2018 roku tylko w jednym tym roku zarejestrowano w Krajowym Rejestrze Sądowym blisko 37 tysięcy nowych podmiotów. Były to przedsięwzięcia o bardziej rozbudowanej formie prawnej (spółki jawne, komandytowe, z ograniczoną odpowiedzialnością, akcyjne) niż jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG). Oznacza to, że są to podmioty skoncentrowane na realizacji bardziej zaawansowanych celów biznesowych, o dużo bardziej skomplikowanej strukturze decyzyjnej i wielowymiarowej strategii. Natomiast według raportu fundacji Startup Poland w 2018 prawie 82% nowych, wysoko innowacyjnych firm (startupów) posiadało właśnie formę prawną zarejestrowaną w KRS. Szacując na podstawie znanych programów wsparcia nowego biznesu, że przeciętna liczba firm, nad którymi skuteczną (efektywną) opiekę może sprawować doradca nowego biznesu (mentor), waha się od 1 do maksymalnie 5 (dane udostępnione przez Akademię Leona Koźmińskiego z programów akceleracyjnych Warszawa Stolicą Ambitnego Biznesu, Przedsiębiorczość w Sektorach Kreatywnych, oraz programu wsparcia Stołeczne Forum Przedsiębiorczości), można wskazać na potencjalną, maksymalną liczbę 7400 mentorów, których mogą potrzebować tylko firmy rejestrujące swoją działalność w KRS (przy założeniu, że doradca jednocześnie świadczy usługi na rzecz około 5 firm – co jest rzadkim przypadkiem). Nie jest to jednak cały potencjał rynkowy. Ponieważ Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju określa jako kluczowe obszary działania nie tylko obszar nowych, innowacyjnych firm, ale również obszar małego i średniego biznesu, zapotrzebowanie na usługi doradców biznesu nie dotyczy tylko firm, które powstają w danym roku, ale również firm, które dokonują istotnych przekształceń biznesowych – wchodzą w fazę szybkiego wzrostu, przechodząc od firm jednoosobowych do MSP, zamierzają wejść na nowe rynki, dokonują w związku z tym przekształcenia w firmę innowacyjną itp. Na przykład zgodnie z danymi raportu o stanie sektora MSP w Polsce, w 2018 roku liczba aktywnych firm niefinansowych wynosiła nieco ponad 2 mln. Około 57 tysięcy firm to grupa firm zatrudniających więcej niż jednego pracownika. Ta grupa zwiększa się co roku o mniej więcej 5% rocznie, czyli około 2800 firm – najczęściej są to przejścia z grupy firm jednoosobowych do grupy firm zatrudniających pracowników na stałe. Wszystkie wymienione wyżej programy oraz instytucje wykorzystują w różnym stopniu w swoich działaniach doradców nowego biznesu, zarówno zatrudniając ich bezpośrednio, jak i finansując ich usługi poprzez zasilanie kapitałem instytucji i firm, w których pracują mentorzy. Wskazanie dostępnych źródeł: Raport Polskie Startupy 2018, Fundacja Startup Poland: http://startuppoland.org/knowledge/#raport-polskie-startupy-2018; https://drive.google.com/open?id=1GmTusH8f07-XsRanb_zdMxRiTqIAvPGJ; Złota Księga Venture Capital w Polsce 2018: http://www.nexto.pl/ebooki/zlota_ksiega_venture_capital_w_polsce_2018_p1031078.xml; Nowe firmy w Polsce w 2018, Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej: https://www.coig.com.pl/nowe-firmy-w-polsce_2016_2015_2014_2013.php; https://www.coig.com.pl/nowe-firmy-w-krs-2018_czerwiec.php; Stan sektora MSP w Polsce w 2018 roku, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości: https://www.parp.gov.pl/component/publications/publication/raport-o-stanie-sektora-msp-w-polsce-2018.
Zestawy efektów uczenia się są sprawdzane za pomocą następujących metod:
– rozmowa z komisją walidacyjną (wywiad swobodny),
– analiza dowodów i deklaracji.
Rozmowa z komisją walidacyjną (wywiad swobodny) ma formę odpowiedzi na pytania zadawane przez członków komi-
sji walidacyjnej dotyczące przedłożonych przez kandydata dokumentów wymaganych na etapie analizy dowodów i de-
klaracji (weryfikacja zestawów 1–4. efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej „Wspieranie przedsię-
biorców w opracowaniu i rozwoju projektów biznesowych”, zwanej dalej „kwalifikacją rynkową”).
Podczas analizy dowodów i deklaracji komisja walidacyjna weryfikuje przedłożone przez kandydata dokumenty:
– analizę modelu biznesowego projektu biznesowego (charakterystyka projektu biznesowego, problemy rozwiązywane
przez projekt biznesowy, propozycja wartości, przewagi konkurencyjne, źródła przychodów itd.),
– analizę dalszego otoczenia projektu biznesowego (np. analiza PEST) i trendów rynkowych wpływających na sukces
projektu biznesowego (weryfikacja zestawu 1. efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej),
– analizę potencjalnego popytu na spodziewane efekty projektu biznesowego (weryfikacja zestawu 1. efektów uczenia
się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej),
– analizę rozwiązań mogących stanowić konkurencję lub substytut dla projektowanego rozwiązania (weryfikacja zesta-
wu 1 efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej),
– analizę wykonalności projektu biznesowego, skoncentrowaną na ocenie przygotowania zespołu do realizacji projektu
oraz posiadanych zasobach (weryfikacja zestawu 2. efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej),
– analizę przychodowo-kosztową (analiza rentowności),
– analizę prezentacji dla inwestorów projektu biznesowego (pitch deck) (weryfikacja zestawu 3. efektów uczenia się
wymaganych dla kwalifikacji rynkowej),
– program pracy projektowej określający metodykę działania, główne cele, wskaźniki i horyzont czasowy projektu
biznesowego (weryfikacja zestawu 4. efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej).
Przedłożone przez kandydata dokumenty powinny zawierać następujące elementy:
– ocenę zrealizowanych prac lub analiz przez ich odbiorców, np. referencje lub protokoły odbioru (dokumenty potwier-
dzające, że opracowane analizy zostały odebrane przez zleceniodawcę bez zastrzeżeń),
– wstęp zawierający uzasadnienie powstania dokumentu,
– podsumowanie (streszczenie) dokumentu z najważniejszymi jego ustaleniami,
– oświadczenia o zgodzie opisywanej jednostki, osoby lub zespołu na wykorzystanie danego dokumentu do weryfikacji
kompetencji kandydata,
– spis treści dokumentu,
– właściwą treść wykonanej analizy lub opis wykonanego działania,
– spis załączników, ilustracji i tabel,
– źródła informacji wykorzystywanych w dokumencie.
2. Zasoby kadrowe
Komisja walidacyjna składa się co najmniej z 3 członków, w tym przewodniczącego komisji walidacyjnej.
Od przewodniczącego komisji walidacyjnej wymaga się:
– posiadania kwalifikacji pełnej z poziomem 7 Polskiej Ramy Kwalifikacji,
– posiadania udokumentowanych minimum 1200 godzin praktycznego doświadczenia w pracy eksperta (np. koordyna-
tora, doradcy, mentora, eksperta merytorycznego) w projektach dotyczących rozwoju przedsiębiorczości, finansowa-
nych ze środków publicznych lub prywatnych,
– autorstwa co najmniej 1 publikacji (raport, artykuł, książka, praca zbiorowa) dotyczącej problematyki rozwoju przed-
siębiorczości.
Od co najmniej 1 członka komisji walidacyjnej wymaga się:
– posiadania minimum 5 lat doświadczenia w prowadzeniu własnej działalności gospodarczej,
– posiadania minimum 3 lat doświadczenia zawodowego w pracy lub doradztwie związanych z modelowaniem biznesowym
start-upów, inkubowaniem, zakładaniem lub prowadzeniem działalności gospodarczej lub zarządzaniem organizacją,
– posiadania minimum 3 lat doświadczenia w pracy w obszarze oceny kompetencji i kwalifikacji zawodowych.
3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne
Instytucja certyfikująca, o której mowa w art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwa-
lifikacji, zwana dalej „instytucją certyfikującą”, musi zapewnić warunki (salę) do przeprowadzenia spotkania komisji
walidacyjnej z kandydatem w warunkach umożliwiających zadawanie pytań przez komisję walidacyjną i udzielanie od-
powiedzi przez kandydata. Ze względu na charakter dokumentów przedkładanych przez kandydata w procesie walidacji,
które zawierają istotne informacje na temat wspieranych przez niego przedsięwzięć biznesowych (np. dane finansowe,
plany, pomysły), wymagana jest, tam gdzie to możliwe, anonimizacja takich dokumentów oraz zastosowanie zapisów
o poufności. Instytucja certyfikująca jest obowiązana do przygotowania odpowiednich dokumentów, które będą zawierać
zapisy o poufności danych. Dokumenty te będą dotyczyć zarówno kandydata, jak i członków komisji walidacyjnej.
4. Doradca walidacyjny
Instytucja certyfikująca musi zapewnić kandydatom dostęp do doradcy walidacyjnego.
Osoba pełniąca funkcję doradcy walidacyjnego powinna posługiwać się wiedzą dotyczącą:
– efektów uczenia się dla kwalifikacji rynkowej,
– metod walidacji dla kwalifikacji rynkowej,
– systemów kwalifikacji zawodowych w Polsce i za granicą
