Świadectwa czeladnicze i dyplomy mistrzowskie m.in. w zawodzie Monter sieci i instalacji sanitarnych są wydawane na podstawie ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1267.). Kwalifikacje te wydają izby rzemieślnicze osobom, które z wynikiem pozytywnym złożyły stosowne egzaminy (opisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych; Dz.U. z 2017 r. poz. 89 z późn. zmianami).
Cechą charakterystyczną egzaminów czeladniczych i mistrzowskich jest ich powszechna dostępność dla różnych grup kandydatów, zarówno absolwentów nauki zawodu, jak też osób dorosłych, które poszukują możliwości formalnego potwierdzenia kompetencji często nabytych w wyniku samodzielnego uczenia się (np. w czasie pracy). Jak podaje „Raport na temat działalności edukacyjnej rzemiosła” (Związek Rzemiosła Polskiego, Warszawa 2018), w 2017 r. do egzaminów czeladniczych przystąpiło ponad 29 000 osób, z których 27 024 uzyskało świadectwa czeladnicze. Do egzaminów mistrzowskich przystąpiło 2561 osób, z czego 2436 uzyskało dyplomy mistrzowskie.
Wśród zawodów, które od kilkunastu lat cieszą się wysokim zainteresowaniem osób chcących uzyskać tytuł czeladnika lub mistrza w zawodzie, znajdują się zawody związane z branżą budowlano-remontową, instalacyjną. Jest to związane z prężnie rozwijającym się sektorem budowlanym gospodarki w kraju. Wspomniany raport podaje, że w 2017 r. komisje egzaminacyjne dla zawodu Monter sieci, instalacji i urządzeń sanitarnych (stara nazwa zawodu) zostały powołane przez 30 spośród 36 izb rzemieślniczych w kraju. Liczba osób, które uzyskały dyplom mistrzowski w latach 2011–2017 utrzymuje się na zbliżonym poziomie i wynosi około 100 osób rocznie. Ponadto, według raportu dużą grupę, bo liczącą około 2100 osób stanowią uczniowie odbywający praktyczną naukę zawodu w latach 2011 - 2017. Jest to grupa, która po zdobyciu odpowiedniego doświadczenia zawodowego może uzyskać kwalifikację Monter sieci i instalacji sanitarnych - dyplom mistrzowski.
Zainteresowanie tym zawodem wynika z faktu, że prężnie rozwijający się rynek nieruchomości sprzyja rozwojowi usług budowlanych. Na podstawie danych GUS („Budownictwo mieszkaniowe – tablice przeglądowe od 1991 roku”) w 2015 roku liczba mieszkań oddawanych do użytku wynosiła 147 711, a w 2016 roku 163 325. Widoczna jest tendencja wzrostowa. Według danych z raportu Głównego Urzędu Statystycznego “Ruch budowlany w I połowie 2017 roku w porównaniu z I półroczami lat 2015 i 2016” w I połowie 2017 roku do użytkowania przekazano 76 132 obiekty budowlane, z czego ponad połowę (52%) stanowią budynki jednorodzinne, których oddano 39 470. Jest to więcej niż w analogicznym okresie 2016 r. (37808) o 4,4% oraz o 2% więcej niż w I połowie 2015 r. (38779). Wyższa niż w obu poprzednich badanych półroczach jest też liczba przekazanych do użytkowania budynków wielorodzinnych. W I połowie bieżącego roku oddano 2048 takich obiektów, podczas gdy w I półroczu 2016 r. oddano 1798, a w porównywanym okresie 2015 r.- 1463 obiekty, co stanowi wzrost odpowiednio o 14% i o 40%. Podane dane nie obejmują obiektów budowlanych, które przed oddaniem do użytku muszą zostać wyposażone w instalacje sanitarne, wodno-kanalizacyjne, gazowe oraz coraz częściej klimatyzacyjne.
Ponadto, jak wskazuje publikacja Głównego Urzędu Statystycznego “Infrastruktura komunalna w 2016” w Polsce w ostatnich latach utrzymuje się znaczny wzrost inwestycji w obszarze infrastruktury techniczno-sanitarnej. Długość sieci wodociągowej zwiększyła się z 245,6 tys. km w 2005 r. do 301,0 tys. w 2016 r. W okresie 2005-2016 długość sieci kanalizacyjnej wzrosła o 73,9 tys. km (o 92,2%), osiągając w 2016 r. 154,0 tys. km. Inne dane Głównego Urzędu Statystycznego - Rocznik statystyczny pracy 2015 podają, że zatrudnienie w sektorze Budownictwo wzrosło z 810,2 tys. w roku 2013 do 820,0 tys. w roku 2014. Ten sam rocznik statystyczny wskazuje wzrost wynagrodzeń w sekcji Budownictwo z 22860,2 mln w 2013 roku do 22964, 9 mln w 2014. Wraz z rozwojem infrastruktury wodociągowo-kanalizacyjnej w rozpatrywanym okresie wzrosła również liczba ludności korzystającej z ww. sieci.
Osoby, wykonujące prace instalacyjne i montażowe, sieci i urządzeń sanitarnych w ww. obiektach powinny posiadać kwalifikacje formalnie poświadczone, co przyczyni się do zapewnienia jakości świadczonych usług. Rynek usług budowlanych zmierza w kierunku coraz większej profesjonalizacji prac instalacyjno-montażowych. Wynika to z rozwoju technologii wymagających aktualnej wiedzy i nowych umiejętności. Powiązane jest to z nowymi trendami i wymogami w zakresie wykonywania instalacji wody zimnej, ciepłej wody użytkowej, kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania (wodnego, parowego i pompy ciepła), gazowej, wentylacji i klimatyzacji. Sprawia to, iż wzrasta zapotrzebowanie na usługi osób dobrze przygotowanych do wykonywania tego typu prac.
Włączenie dyplomu mistrzowskiego w zawodzie Monter sieci i instalacji sanitarnych do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji wzmocni rozpoznawalność dyplomu oraz będzie potwierdzeniem wysokiej jakości i bezpieczeństwa świadczonych usług.
Szczegółowe wymagania dotyczące walidacji i podmiotów przeprowadzających walidację są określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 stycznia 2017 r. w sprawie egzaminu czeladniczego, egzaminu mistrzowskiego oraz egzaminu sprawdzającego, przeprowadzanych przez komisje egzaminacyjne izb rzemieślniczych (Dz. U. poz. 89
i 1607 oraz z 2019 r. poz. 2468) oraz w standardzie wymagań egzaminacyjnych.
1. Metody walidacji
Weryfikacja efektów uczenia się wymaganych dla kwalifikacji rynkowej jest przeprowadzana w dwóch etapach: praktycznym i teoretycznym. Etap praktyczny polega na samodzielnym wykonaniu przez kandydata zadań egzaminacyjnych
sprawdzających umiejętności ujęte w zestawach efektów uczenia się 1–7. Etap teoretyczny (składający się z części
pisemnej i ustnej) polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania sprawdzające umiejętności określone we wszystkich
zestawach efektów uczenia się.
2. Zasoby kadrowe
W skład komisji egzaminacyjnej przeprowadzającej egzamin mistrzowski wchodzi co najmniej 5 osób: przewodniczący
komisji, zastępcy przewodniczącego komisji, co najmniej trzech członków komisji oraz sekretarz, który sprawuje obsługę administracyjno-biurową komisji egzaminacyjnej i nie uczestniczy ani w przeprowadzaniu egzaminu, ani w ocenianiu
i ustalaniu wyniku egzaminu. Przewodniczący komisji i zastępcy przewodniczącego komisji posiadają wykształcenie
wyższe oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin. W przypadku braku możliwości powołania przewodniczącego komisji lub zastępcy przewodniczącego komisji, którzy posiadaliby wykształcenie
wyższe oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, w szczególności w przypadku egzaminu przeprowadzanego w zawodzie unikatowym, przewodniczący komisji lub zastępcy przewodniczącego
komisji posiadają:
– wykształcenie średnie lub średnie branżowe i tytuł mistrza w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie
wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej trzyletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin,
lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza, albo
– wykształcenie średnie lub średnie branżowe i tytuł technika w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie
wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu technika, albo
– wykształcenie zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i tytuł mistrza w zawodzie unikatowym, którego dotyczy egzamin, oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza.
Członkowie komisji posiadają:
– wykształcenie co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe i tytuł mistrza w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej trzyletni okres wykonywania zawodu, którego dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu mistrza, albo
– wykształcenie co najmniej średnie lub średnie branżowe i tytuł technika w zawodzie, którego dotyczy egzamin, lub
w zawodzie wchodzącym w zakres tego zawodu oraz co najmniej sześcioletni okres wykonywania zawodu, którego
dotyczy egzamin, lub zawodu wchodzącego w zakres tego zawodu, po uzyskaniu tytułu technika. Przewodniczący komisji, zastępcy przewodniczącego komisji oraz członkowie komisji posiadają przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia
1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762), lub ukończyli kurs pedagogiczny wymagany od instruktorów
praktycznej nauki zawodu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia
2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082).
Wymóg ukończenia kursu pedagogicznego, przez przewodniczącego komisji, zastępców przewodniczącego komisji oraz
członków komisji, uznaje się za spełniony także w przypadku, gdy osoby te ukończyły kurs pedagogiczny wymagany od
instruktorów praktycznej nauki zawodu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 4 ustawy
z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2021 r. poz. 1915).
Sekretarze komisji są wyznaczani spośród pracowników organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła, posiadających
co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe oraz co najmniej dwuletni staż pracy w organizacji samorządu
gospodarczego rzemiosła. Sekretarze komisji sprawują obsługę administracyjno-biurową komisji.
Osoby wchodzące w skład komisji są obowiązane ukończyć szkolenie zorganizowane przez izbę rzemieślniczą, o którym
mowa w art. 3 ust. 3g pkt 7 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle (Dz. U. z 2020 r. poz. 2159).
W skład zespołu egzaminacyjnego nie może wchodzić osoba pozostająca z kandydatem w stosunku prawnym lub faktycznym budzącym uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności, albo która w okresie ostatnich trzech lat pozostawała z kandydatem w stosunku pracy lub zlecenia.
3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne
Etap praktyczny egzaminu mistrzowskiego przeprowadza się u pracodawców lub w warsztatach szkoleniowych, posiadających warunki organizacyjne i techniczne (np. plac budowy) niezbędne do wykonania zadań egzaminacyjnych. Decyzję
o tym, czy miejsce spełnia wymagania niezbędne do przeprowadzania egzaminu, podejmuje przewodniczący komisji
egzaminacyjnej w porozumieniu z izbą rzemieślniczą.
Czas trwania etapu praktycznego nie może być krótszy niż 120 minut i nie dłuższy niż 24 godziny, łącznie w ciągu 3 dni.
Czas trwania części pisemnej nie może być krótszy niż 45 minut i nie dłuższy niż 210 minut. Czas trwania części ustnej
etapu teoretycznego nie może być dłuższy niż 30 minut.
Warunki niezbędne do przeprowadzenia egzaminu praktycznego:
– stanowisko: odpowiednie do wykonania zadań związanych z budową i remontem sieci komunalnych, a także montażem i remontem instalacji sanitarnych,
– wyposażenie: zestaw materiałów do wykonania zadań związanych z budową i remontem sieci komunalnych, a także
montażem i remontem instalacji sanitarnych, materiały do podłączeń i dystrybucji ciepła,
– sprzęt i narzędzia: gwintownica, imadło, lutownica, palnik gazowy, zaciskarka, klucz do śrubunków, wiertnica, bruzdownica, wiertarka, przepływomierz, klucze francuskie, śrubokręt, urządzenie służące do odkręcania/zakręcania zaworów hydraulicznych/zespalania elementów instalacji, materiały uszczelniające, młotek, przecinak, zgrzewarka, łopaty, poziomica, przymiar taśmowy, skrobaki, gilotyna rolkowa, piła do metalu, giętarka, kalibrowniki, ekspandery,
sprężarka, obcinarka krążkowa, przecinak, gradownik, butla gazowa, rury, łączniki, kształtki, zawory, nożyce do cięcia blach, materiały czyszczące, sprzęt do zabezpieczania wykopów,
– instrukcje obsługi urządzeń, środki ochrony indywidualnej, apteczka.
4. Etapy identyfikowania i dokumentowania
Nie określa się.
