Jednym z największych obecnie zagrożeń środowiskowych, społecznych i ekonomicznych są zmiany klimatyczne. Obserwujemy wzrost globalnych średnich temperatur na przestrzeni 150 lat o prawie 0,8ºC na świecie i około 1ºC w Europie (https://www.eea.europa.eu/pl/themes/climate/about-climate-change), co bezpośrednio wiąże się z emisją gazów cieplarnianych, związanych z działalnością człowieka. Jednym z sektorów gospodarczych, które odczują tego skutki jest budownictwo i architektura, gdyż od zastosowanych rozwiązań zależy nie tylko komfort życia codziennego, ale także i zdrowie mieszkańców. Najpoważniejszymi skutkami zanieczyszczenia powietrza są: efekt cieplarniany, dziura ozonowa, smog i kwaśne deszcze. Polska, według najnowszego raportu szwajcarskiej platformy monitoringu powietrza IQAir, zajmuje dziesiąte miejsce w Europie, pod względem stężenia pyłów PM2,5 (https://www.iqair.com/world-most-polluted-countries - World air quality report 2019). Tego rodzaju pył zawieszony jest uznawany za najgroźniejszy dla zdrowia człowieka. Jest bardzo drobny, a w takiej postaci może się przedostać bezpośrednio do krwiobiegu, co może wywoływać szereg jednostek chorobowych. Według ostatnich danych, w Polsce poziom wyżej wymienionych pyłów szacuje się na poziomie 18.7 PM. Nasza krajowa energetyka oparta jest na węglu, który z kolei jest paliwem uciążliwym dla środowiska. Niewątpliwie negatywnie wpływają wadliwe technologie spalania i brak skutecznych instalacji oczyszczających. Najwięcej zanieczyszczeń emitują elektrownie, elektrociepłownie, spalanie węgla w gospodarstwach domowych, transport, przemysł hutniczy, chemiczny i budowlany. Nadmierne zanieczyszczenie powietrza występuje na ponad 20% powierzchni kraju. Najbardziej zanieczyszczone jest województwo śląskie, z uwagi na duże zagęszczenie przemysłu. Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1999 w sprawie zarządzania unią energetyczną i działaniami w dziedzinie klimatu, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 663/2009 i (WE) nr 715/2009, dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE, 98/70/WE, 2009/31/WE, 2009/73/WE, 2010/31/UE, 2012/27/UE i 2013/30/UE, dyrektyw Rady 2009/119/WE i (EU) 2015/652 oraz uchylenia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 525/2013 wprowadzone zostały wymagania, co do redukcji emisji gazów cieplarnianych zgodnie z Porozumieniem paryskim (w pierwszym okresie dziesięcioletnim od 2021 r. do 2030 r.) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2018.328.01.0001.01.POL). Tradycyjne budynki są jedną z przyczyn emisji gazów cieplarnianych, a ograniczenie zużycia energii w budynkach mieszkalnych ma zmniejszyć emisję dwutlenku węgla. Dlatego nacisk kładzie się na domy energooszczędne (pasywne), gdzie zużycie energii jest niższe, a dzięki efektywnej wentylacji mechanicznej zapewnia poczucie komfortu cieplnego w zimie, a latem umożliwia schłodzenie napływającego powietrza. Głównym powodem rekomendacji efektywnej instalacji mechanicznej jest wysoka efektywność energetyczna takich rozwiązań. W nowoczesnym budownictwie dąży się do utrzymania jak największej szczelności budynku, aby zmniejszyć jego zapotrzebowanie na ciepło. Technologia rekuperacji polega na tym, że z powietrza zużytego (które jest usuwane) odbieramy ciepło, które następnie jest oddawane do powietrza świeżego (zasysanego) i dzięki temu oszczędzamy energię, która utrzymuje właściwą temperaturę w domu. Przy zastosowaniu wentylacji mechanicznej świeże powietrze jest ogrzewane przez powietrze wyrzucane z domu. Pozwala to na zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło do ogrzania świeżego powietrza z 30% do około 10%, co daje nam o 20% mniejsze zapotrzebowanie na ciepło o 20% mniejsze koszty ogrzania domu. Ze względu na dużą szczelność domów pasywnych instalacja wentylacyjna musi pracować bez przerwy, zatem niskie zużycie energii elektrycznej przez urządzenia ma bardzo duże znaczenie dla końcowego efektu ekonomicznego i ekologicznego.
Obecnie, zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, zobowiązuje się przedsiębiorstwa oraz jednostki sektora publicznego do inicjowania działań mających na celu podnoszenie efektywności energetycznej - zmniejszania zużycia energii (http://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/ustawy/426_u.htm). Stało się to osią napędową dla przemysłu wytwórczego i usługowego związanego z HVAC. Stężenie zanieczyszczeń jest znacznie większe w pomieszczeniach zamkniętych niż na zewnątrz. Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy odnośnie podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie BHP - pracodawca prowadzący działalność gospodarczą, zatrudniający pracowników, ma obowiązek zapewnić im bezpieczne i higieniczne warunki pracy (https://www.lexlege.pl/kp/art-207/), a w zależności od specyfiki obiektu, mogą powstawać i rozprzestrzeniać się poniższe zanieczyszczenia:
mikrobiologiczne – grzyby, pleśń, bakterie, drobnoustroje itp.;
fizyczne – pył, kurz, wióry, trociny, opary gorącego powietrza itp.;
chemiczne – lotne związki chemiczne, aerozole itp.
Przekroczenie dopuszczalnego stężenia zanieczyszczeń w miejscu pracy, może doprowadzić do zagrożenia życia i zdrowia pracowników, złego samopoczucia, uczucia dyskomfortu, a nawet ryzyka wybuchu pożaru i wystąpienia awarii maszyn. Prowadzą więc m.in. do zmniejszenia wydajności produkcyjnej. Należy więc stworzyć ludziom optymalne warunki w miejscu pracy, m.in. dzięki zastosowaniu systemu efektywnej wentylacji mechanicznej. Wszędzie tam, gdzie proces magazynowania lub produkcji powoduje emisję różnych zanieczyszczeń powietrza, szkodliwych dla życia i zdrowia człowieka powinna być stosowana wentylacja mechaniczna. Tradycyjne systemy wentylacji naturalnej mogą okazać się nieskuteczne. W takim rozwiązaniu ilość powietrza dostarczanego do obiektu określa się na podstawie normatywów higienicznych oraz dopuszczalnego stężenia zanieczyszczeń. Dlatego też warto sięgać po nowoczesne technologie, które walczą z zanieczyszczeniami powietrza, podnosząc jego jakość. Dzięki wentylacji mamy zapewniony napływ świeżego powietrza, dostarczane powietrze jest filtrowane, więc do wnętrza nie przedostają się kurz uliczny, pyłki kwiatów czy roztocza, nie ma też problemu z wilgocią. Rosnące wymagania dotyczące produktów (klasa szczelności, efektywność energetyczna instalacji, opomiarowanie itp.) niosą ze sobą wymagania, co do jakości obchodzenia się z wyrobami podczas transportu, a zwłaszcza podczas montażu. Aby wentylacja, zwłaszcza ta przeciwpożarowa, spełniała swoje zadanie musi zostać prawidłowo i odpowiednio zamontowana przez przygotowanych do tego wykwalifikowanych monterów. Jedynie wówczas można uniknąć nieszczelności i wad montażu, a co za tym idzie strat związanych z nieprawidłowym działaniem i naprawą. Monterzy systemów wentylacji są odpowiedzialni za to, jak ostatecznie zainstalowany będzie system. Dobry montaż to bezproblemowa eksploatacja wentylacji. W instalacji wentylacji przeciwpożarowej szczególnie istotny jest moment montażu, a nawet już jego odpowiednie zaplanowanie podczas etapu sporządzania projektu budowlanego. Determinuje to potrzebę wdrożenia standardu kompetencyjnego dla usługodawców z zakresu montażu i konserwacji zabezpieczeń. Dużym problemem jest nieuwzględnienie montażu wentylacji na etapie wykonywania robót budowlanych, przez co instalacja jest wykonywana bez właściwego planu i bez zachowania kolejności procesów budowlanych. Obecnie na naszym rynku pracy liczba wykwalifikowanych montażystów jest niewystarczająca. Ze względu na brak jednolitego systemu kształcenia i ustandaryzowania kwalifikacji większość monterów systemów wentylacyjnych nabywa swoje umiejętności w sposób przypadkowy, podczas pracy przy produkcji systemów wentylacyjnych lub pracy na budowie. Jednocześnie obserwujemy stały trend rosnącego zapotrzebowania na wyspecjalizowanych kompetencyjnie montażystów. Coraz więcej inwestorów i generalnych wykonawców dopytuje swoich podwykonawców/pracowników nie tylko o doświadczenia, ale i ich niezależne potwierdzenie (np. w postaci certyfikatu). Zatrudniając wykwalifikowanych montażystów ograniczają ryzyko projektowe, a więc m.in. koszty osobowe i materialne inwestycji, Bezpośrednio zwiększają bezpieczeństwo osobowe i realizacyjne. Ważna jest też konieczność dostosowania kwalifikacji montażystów do wymogów przepisów obowiązującego prawa.
Wprowadzenie kwalifikacji do ZSK pozwoli na standaryzację i weryfikację umiejętności zawodowych osób, chcących zasilać ekipy montażowe przedsiębiorstw działających w branży HVAC. Kwalifikacja potwierdza przygotowanie osoby do wykonywania montaży efektywnych systemów wentylacyjnych, w tym wentylacji przeciwpożarowej, dla obiektów przemysłowych, budynków użyteczności publicznej oraz mieszkalnych - przede wszystkim wielorodzinnych. Poszerza możliwości funkcjonowania na rynku pracy. To istotna kwestia gospodarcza przy rosnącym ograniczeniu dostępności pracowników fizycznych, zwłaszcza wysoko wykwalifikowanych. Raport – Barometr zawodów 2019 dla województwa pomorskiego (https://porp.pl/uploads/original/012019/23/e4abb5bb6f_raport_wojewodztwo_pomorskie.pdf) wskazuje, iż zawody budowlane stanowią największą grupę wśród prognozowanych zawodów deficytowych - na 55 zawodów, 15 zawodów dotyczy właśnie branży budowlanej. Udział zawodów deficytowych w 2019 r. w porównaniu do roku 2018 wzrósł o 1 p. proc. – do poziomu 33%. I tak wśród zawodów deficytowych w budownictwie znaleźli się między innymi dekarze i blacharze budowlani, monterzy instalacji budowlanych, monterzy maszyn i urządzeń oraz pracownicy robót wykończeniowych w budownictwie. Patrząc na prognozy dotyczące roku 2020 w Polsce, deficyt ponownie jest zauważalny wśród wyżej wymienionych zawodów (http://barometrzawodow.pl/url/d498dbc1ac3b4c08f40174708163f187).
Możliwość potwierdzenia wystandaryzowanych kwalifikacji jest m.in. szansą dla poszukujących alternatywnej pracy lub przygotowujących się do wejścia w życie zawodowe.
