Polska należy do grupy państw europejskich o jednym z najwyższych wskaźników liczby zabitych na każde sto wypadków drogowych. a co za tym idzie wysokich kosztów zdarzeń drogowych. Wyniki tych zestawień wskazują, że podejmowane działania, do których należy również edukacja społeczeństwa, są w naszym kraju niewystarczająco skuteczne. W związku z tym należy szukać nowych rozwiązań dotarcia do uczestników ruchu. Jednym z nich jest cykliczna, realizowana na wszystkich poziomach edukacja z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego (brd), zwana również wychowaniem komunikacyjnym. Jej efektem powinno być odpowiednie zachowanie człowieka, charakteryzujące się odpowiedzialnością za życie własne oraz innych uczestników ruchu, z poszanowaniem prawa, gotowością do współdziałania i partnerstwa. Elementy edukacji z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, zwanej wychowaniem komunikacyjnym, są realizowane w Polsce od 1957 roku. Edukacja z tego zakresu rozpoczyna się już w przedszkolu, a zagadnienia jej dotyczące uwzględnione są w podstawie programowej kształcenia ogólnego szkoły podstawowej, liceum, technikum i szkoły branżowej. Głównym problemem szkolnej edukacji brd jest jej teoretyczny charakter (nauka przepisów o ruchu drogowym, pogadanki z przedstawicielami służb mundurowych)oraz brak zajęć praktycznych przeprowadzanych w realnym ruchu drogowym (praktyka odbywa się głównie w symulowanych warunkach, tj. na boisku szkolnym, sali gimnastycznej, miasteczku ruchu drogowego). Na tę tematykę przeznacza się kilka godzin rocznie, tylko w niektórych klasach; często stanowi to wyzwanie organizacyjne, kadrowe i finansowe dla szkoły i nauczyciela prowadzącego, a wiedza, nie zawsze przekłada się na umiejętności praktycznego poruszania się w ruchu drogowym. Szkolna edukacja brd wpisana jest w podstawę programową przedmiotu technika i wychowanie fizyczne w szkole podstawowej. Wybrane aspekty dotyczące bezpieczeństwa ruchu drogowego zawarte są w przedmiocie edukacja dla bezpieczeństwa. Głównym jednak obszarem realizacji zajęć z zakresu brd jest przedmiot technika, podczas którego przygotowuje się dzieci do egzaminu na kartę rowerową. Często edukacja z zakresu brd jest utożsamiana tylko z przygotowaniem do egzaminu na kartę rowerową. Inicjatywy nawiązujące do edukacji motoryzacyjnej podejmowane są również przez organizacje rządowe, pozarządowe, instytucje naukowe, badawcze, koncerny motoryzacyjne, firmy ubezpieczeniowe itp. czyli podmioty bezpośrednio lub pośrednio związane z transportem lub bezpieczeństwem ruchu drogowego. Organizowane są kampanie społeczne, których adresatami są głównie młodsi uczestnicy ruchu, a w ich realizację mogą włączyć się opiekunowie, nauczyciele, szkoły. Działania te funkcjonują samodzielnie, ale są też uzupełnieniem zajęć szkolnych. Dla młodzieży coraz częściej organizowane są zajęcia z wykorzystaniem elementów edukacji rówieśniczej (tzw. peer education) oraz w formie warsztatów pikników tematycznych, wycieczek pieszych, rowerowych i rajdów. Są to jednak wydarzenia marginalne. Mówiąc o młodzieży nie można nie wspomnieć o możliwości zdobywania kolejnych kompetencji dla kierujących tj. uczestniczeniu w kursie na kartę rowerową dla uczniów niebędących już uczniami szkoły podstawowej, oraz w kursie przygotowującym do kierowania „mniejszymi” motocyklami. Z tego powodu prowadzący zajęcia pełni niezwykle ważną funkcję w edukacji dzieci i młodzieży w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego. Powinien on stale zdobywać najnowszą wiedzę w tym zakresie i doskonalić swój warsztat pracy. Prowadzący zajęcia z tego obszaru to osoby:
• z przygotowaniem pedagogicznym i doświadczeniem w obszarze brd,
• z przygotowaniem pedagogicznym bez doświadczenia w obszarze brd,
• z doświadczeniem brd bez przygotowania pedagogicznego,
• bez przygotowania pedagogicznego i bez doświadczenia w obszarze brd.
Niniejsza kwalifikacja dotyczy osób z brakami w zakresie przygotowania dotyczącego edukacji brd.
W Polsce specjalizacja zawodowa – nauczyciel wychowania komunikacyjnego – nie istnieje, trudno zatem ustalić poziom kompetencji osób realizujących zadania z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie ma ustalonych kryteriów, do których nauczyciel brd mógłby się odwołać tworząc własne programy, materiały dydaktyczne, scenariusze zajęć lub wykorzystując gotowe materiały. Dotyczy to również szkoleń, kursów dla osób, które miałyby prowadzić w przyszłości zajęcia z edukacji z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego lub uzupełniających wiedzę i umiejętności nauczycieli już je wykonujących. Obecnie do form doskonalenia zawodowego nauczycieli brd należą kilku-, kilkunastogodzinne kursy lub studia podyplomowe – technika z elementami wychowania komunikacyjnego. Przygotowują one nauczycieli techniki do oceny wiedzy, przeprowadzenia i oceny egzaminu teoretycznego dzieci z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego, uprawniającego do przystąpienia do egzaminu praktycznego na kartę rowerową. Zbyt mało miejsca jest w nich poświęcone na organizację i przeprowadzenie zajęć praktycznych z dziećmi w ruchu drogowym. Oferta adresowana do tej grupy zawodowej jest ograniczona. Rozsądne wydaje się zatem opisanie nowej kwalifikacji pod nazwą „Edukowanie dzieci i młodzieży z zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego (trener bezpieczeństwa ruchu drogowego dzieci i młodzieży)” i dostosowanie do niej form kształcenia, które wyczerpująco przedstawiałyby to zagadnienie. Trener mógłby prowadzić zajęcia w ramach zadań związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego w przedmiocie technika, podczas lekcji wychowania fizycznego, prowadzić zajęcia dodatkowe, organizować i uczestniczyć w piknikach, wycieczkach pieszych, rowerowych itd. Zadania trenera brd wpisują się m.in. w obszary polityki krajowej, europejskiej i światowej związanej z bezpieczeństwem w transporcie: priorytet Bezpieczny człowiek Narodowego Programu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego 2013-2020; Filar 4. Dekady Działań na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Kształtowanie i zmiana zachowań użytkowników dróg; wypełnienie zaleceń polityki bezpieczeństwa ruchu drogowego Komisji Europejskiej, która w celu redukcji śmiertelnych ofiar wypadków drogowych zarekomendowała koncentrację działań, m.in. na szkoleniu i edukacji użytkowników dróg.
