Notowany obecnie intensywny rozwój gospodarczy kraju determinuje potrzebę wdrożenia standardu kompetencyjnego dla usługodawców z zakresu projektowania zabezpieczeń przeciwpożarowych, w tym również w części dotyczącej projektowania stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Jednym z najważniejszych zadań Państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, między innymi poprzez ochronę przeciwpożarową mającą na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem lub innym miejscowym
zagrożeniem, a polegającą na zapewnieniu koniecznych warunków ochrony technicznej
nieruchomościom i ruchomościom. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (T.j. Dz. U. z
2017 r. poz. 1332 z późn. zm.) określa, że za obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Określa ponadto niezbędne uprawnienia budowlane do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi oraz uprawnienia budowlane udzielane w specjalnościach, specjalizacjach techniczno-budowlanych, a także warunki ich uzyskania.
W ustawie niestety pominięta została sprawa rodzaju i zakresu przygotowania zawodowego do projektowania zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zgodnie z zapisami ustawy inwestor, w stosunku do którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, jest obowiązany zawiadomić m.in. Państwową Straż Pożarną o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (T.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.) w dziale VI Bezpieczeństwo pożarowe określono zasady, że budynek i urządzenia z nim związane powinny być projektowane w sposób ograniczający możliwość powstania pożaru oraz określono wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków lub ich części. Ponadto wyjaśnione są pojęcia i ustalone wymogi dla: stref pożarowych i oddzieleń przeciwpożarowych, dróg ewakuacyjnych, wymagań przeciwpożarowych dla palenisk i instalacji, usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, wymagań
przeciwpożarowych dla garaży, wymagań przeciwpożarowych dla budynków inwentarskich,
wymagań przeciwpożarowych dla budynków tymczasowych.
Stosowanie przepisów rozporządzenia wymaga uwzględnienia przepisów odrębnych dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określających w szczególności: a) zasady oceny zagrożenia wybuchem i wyznaczania stref zagrożenia wybuchem, b) warunki wyposażania budynków lub ich części w instalacje sygnalizacyjno-alarmowe i stałe urządzenia gaśnicze, c) zasady przeciwpożarowego zaopatrzenia wodnego, d) wymagania dotyczące dróg pożarowych.
W związku z tym zgodnie z §27.2 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719) stosowanie stałych urządzeń wodnych, związanych na stałe z obiektem, zawierających zapas środka gaśniczego i uruchamianych samoczynnie we wczesnej fazie rozwoju pożaru, jest wymagane w budynkach: handlowych lub wystawowych (jednokondygnacyjnych, ZL I o powierzchni powyżej 8000m2, ZL I o powierzchni powyżej 5000m2), o liczbie miejsc służących celom gastronomicznym powyżej 600, wielokondygnacyjnych, użyteczności publicznej wysokościowych, zamieszkania zbiorowego wysokościowych.
Obiekty te wymagają stosowania w nich zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 736 z późn. zm.)., art. 4.2 ”Czynności z zakresu ochrony przeciwpożarowej mogą wykonywać osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje” oraz art. 6.2. “Autorzy dokumentacji projektowej są obowiązani zapewnić jej zgodność z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.”
Jednocześnie zarówno w systemie oświaty, jak i w kształceniu pozaformalnym, nie ma możliwości zdobycia i potwierdzenia kwalifikacji związanej z projektowaniem stałych urządzeń gaśniczych.
O znaczeniu konieczności potwierdzania efektów uczenia się wymaganych dla tej kwalifikacji świadczą dane statystyczne KG PSP, przygotowane przez Wydział Przetwarzania Danych Operacyjnych, Krajowego Centrum Koordynacji Ratownictwa i Ochrony Ludności, zawierające następujące fakty o budynkach/pomieszczeniach, w których w 2017 roku powstały zdarzenia: - 20% Instalacji wykrywających zagrożenia, w tym pożary było NIESPRAWNYCH, - 18% Systemów
Automatycznej Transmisji Alarmu było NIESPRAWNYCH, - 49% Stałych/półstałych instalacji gaśniczych było NIESPRAWNYCH, - 40% Urządzeń oddymiających było NIESPRAWNYCH, - 54% Hydrantów wewnętrznych, zaworów hydrantowych było NIESPRAWNYCH.
Stałe urządzenie gaśnicze wodne jest uznawane za najbardziej efektywne urządzenie gaszenia pożarów w obiektach budowlanych. Stałe urządzenia gaśnicze poza wymienionymi w rozporządzeniu obiektami może być stosowane między innymi w ochronie: garaży podziemnych,
zakładów produkcyjnych, magazynów, elektrociepłowni, supermarketach, halach sportowych i biurach -
wszędzie tam, gdzie zastosowanie gazowych środków gaśniczych byłoby nieskuteczne z powodu np. nieszczelności kubaturowej obiektu lub mogłoby stanowić zagrożenie zdrowia ludzi. SUG wodny nie zawsze musi współdziałać z systemem sygnalizacji pożarowej (SSP).
Zgodnie ze Strategią na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju trend dotyczący planowanego przyrostu nowej infrastruktury będzie charakteryzował się progresem jeszcze przez kilka kolejnych lat.
To stanowi wystarczający kontekst rynkowy, potwierdzający zapotrzebowanie na świadczenie usług projektowych w zakresie zabezpieczeń przeciwpożarowych, w tym instalacji stałych urządzeń gaśniczych wodnych (SUG) na jak najwyższym poziomie.
Włączenie kwalifikacji do ZSK przyczyni się do zwiększenia skuteczności instalowanych systemów, co stanowi warunek konieczny i krytyczny, aby chronić zdrowie i życie ludzkie oraz mienie, a także infrastrukturę przed skutkami pożaru oraz innymi zagrożeniami.
Najważniejszym argumentem za włączeniem kwalifikacji do ZSK jest potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Jednocześnie możliwość zdobycia kwalifikacji wpłynie pozytywnie na rozwój rynku pracy - biorąc
pod uwagę skalę przyrostu infrastruktury można założyć, że zdobycie kwalifikacji przełoży się na
zdobycie zatrudnienia.
Standaryzacja powinna przyczynić się do upowszechnienia atrakcyjnej zawodowo profesji projektanta, która również z racji swojej niekwestionowanej użyteczności społecznej może cieszyć się uznaniem. To szansa dla poszukujących alternatywy na rynku pracy lub dla tych, którzy przygotowują się aktualnie do wejścia na rynek pracy.
Weryfikacja
1. Metody
Do weryfikacji efektów uczenia się zawartych w kwalifikacji dopuszcza się następujące metody:
a) zestaw 1 – test teoretyczny,
b) zestaw 2 i 3 – stosowane łącznie: test teoretyczny i obserwacja w warunkach symulowanych. Obserwacja w warunkach symulowanych może być zastąpiona obserwacją
w oparciu o technologię VR lub rozmową z komisją,
c) w odniesieniu do części efektów uczenia się dla umiejętności „Inwentaryzacja przestrzeni objętej działaniem instalacji SUG-W” (zestaw 2) oraz wszystkich efektów uczenia się z zestawu 3 – z wykorzystaniem i na podstawie dokumentacji budowlanej dostarczonej przez komisję lub egzaminowanego (po uprzedniej akceptacji tej dokumentacji przez komisję). Dokumentacja ta powinna zawierać: projekt techniczny (opis techniczny budynku, rysunki budowlane, rzuty, przekroje PZT), specyfikację istotnych
warunków instalacji SUG-W (m.in. podział na strefy pożarowe, powierzchnię zabudowy, powierzchnię użytkową, rodzaj składowania, charakter pomieszczeń, liczbę
kondygnacji, wysokość budynku, drogi ewakuacyjne, wyjścia ewakuacyjne), dokumentację techniczno-ruchową (m.in. dokumentację dla wszystkich typów systemów
SUG-W), karty katalogowe elementów instalacji SUG-W, normy, wymagania i wytyczne, obowiązujące przepisy prawa oraz certyfikaty i świadectwa dopuszczenia dla
wyrobów SUG-W.
2. Zasoby kadrowe
Weryfikację efektów uczenia się przeprowadza komisja składająca się z minimum 3 osób, z których każda spełnia przynajmniej dwa z następujących wymagań:
a) posiada uprawnienia inspektora, specjalisty lub rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i jest wpisana na listę rzeczoznawców Komendanta Głównego
Państwowej Straży Pożarnej,
b) jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym szkoły pożarniczej lub uczelni technicznej specjalizującym się w dziedzinie technicznych systemów zabezpieczeń przeciwpożarowych,
c) jest specjalistą w dziedzinie SUG-W,
d) jest specjalistą z doświadczeniem w audytowaniu, certyfikacji lub dopuszczaniu urządzeń wchodzących w skład SUG-W lub instalacji SUG-W,
e) jest specjalistą z praktyką zawodową i znajomością zagadnień technicznych w zakresie instalacji SUG-W, która ukończyła studia drugiego stopnia na kierunku technicznym, odpowiednim dla specjalności budowlanych, instalacyjnych lub posiada tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa lub ukończyła studia wyższe w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w zakresie inżynierii bezpieczeństwa,
f) jest projektantem, który wykonał co najmniej 3 projekty instalacji SUG-W w co najmniej trzech standardach projektowych (PN-EN, VdS, NFPA, FM), które zostały zbudowane i odebrane,
g) zdała egzamin według kryteriów europejskiej jednostki certyfikującej usługi w przedmiotowym zakresie, np. VdS.
Spośród członków komisji wybierany jest jej przewodniczący.
3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne niezbędne do prawidłowego prowadzenia walidacji
Walidacja jest podzielona na dwa etapy: teoretyczny i praktyczny.
Etap teoretyczny weryfikuje efekty uczenia się wskazane w zestawie 1 oraz część efektów uczenia się określonych w zestawie 2 i 3.
Etap praktyczny weryfikuje część efektów uczenia się wskazanych w zestawie 2 i 3.
Warunkiem podejścia do etapu praktycznego jest zaliczenie w całości etapu teoretycznego.
Zestaw 1 „Przygotowanie do projektowania technicznych systemów zabezpieczeń przeciwpożarowych” może być wspólny dla różnych kwalifikacji z obszaru zabezpieczeń
przeciwpożarowych.
Instytucja certyfikująca powinna zapewnić co najmniej dwa terminy egzaminu teoretycznego i praktycznego w ciągu roku kalendarzowego, niezależnie od liczby zgłoszonych
kandydatów. Dwa etapy egzaminu (teoretyczny i praktyczny) obejmują łącznie trzy ich najbliższe terminy (w przypadku niezaliczenia w całości etapu teoretycznego należy ponownie przystąpić do jego zaliczenia).
Instytucja prowadząca walidację musi zapewnić warunki do rozwiązywania zadań teoretycznych i praktycznych oraz dokumentację niezbędną do sprawdzenia efektów uczenia
się, zgodnie ze wskazanymi kryteriami weryfikacji.
Osoba egzaminowana zapewnia własne stanowisko do projektowania, komputer wraz z oprogramowaniem (rysunkowym i do wykonywania obliczeń hydraulicznych).
Ustala się jedną opłatę za dwa etapy egzaminacyjne. W przypadku dwukrotnego zaliczenia etapu teoretycznego kandydatowi przysługują dwa bezpłatne najbliższe terminy poprawkowe etapu praktycznego.
