Zapotrzebowanie na kwalifikację
Kwalifikacja “Prowadzenie profilaktycznych ćwiczeń mięśni dna miednicy dla kobiet” jest odpowiedzią na potrzeby zdrowotne kobiet. Zwiększone obciążenie mięśni dna miednicy, np. związane z bardzo intensywnym wysiłkiem fizycznym (1), zbyt dużą masą ciała lub ciążą (2) powoduje ich dysfunkcje. Należą do nich m.in. zaburzenia mechanizmu trzymania moczu lub kału, obniżanie lub wypadanie narządów rodnych, zaburzenia współżycia seksualnego, bolesność w okolicach miednicy (2). Jedną z najczęstszych dolegliwości jest nietrzymanie moczu. Szacuje się, że problem ten dotyka ok. 2,5 mln osób w Polsce. Jednakże, odsetek osób cierpiących na nietrzymanie moczu może być znacznie wyższy, gdyż intymny charakter schorzenia utrudnia zebranie rzetelnych danych (3).
Badania wskazują, że na nietrzymanie moczu cierpi aż 70% kobiet uprawiających sport o wysokim obciążeniu (tzw. high impact sports) (4), 67% gimnastyczek sportowych i cheerleaderek (5) oraz 50% zawodniczek podnoszenia ciężarów (6).
Jednym z najlepszych sposobów zapobiegania wysiłkowego nietrzymania moczu są regularnie wykonywane ćwiczenia mięśni dna miednicy (7). Łatwo da się je wkomponować w standardowe zajęcia prozdrowotne lub programy treningowe. Autorzy podkreślają, że w porównaniu z treningiem realizowanym samodzielnie zdecydowanie bardziej skuteczny jest trening prowadzony przez wykwalifikowanego specjalistę (8). Jednym z jego głównych zadań zawodowych powinno być nauczenie prawidłowej techniki ćwiczeń. Z badań wynika, że od 14 to 53% kobiet nie potrafi wykonać napięcia mięśni dna miednicy przy pierwszej próbie (9, 10, 11). Co więcej tylko jedna trzecia kobiet jest pewna, że wykonuje te ćwiczenia prawidłowo (12). Dlatego tak ważny jest odpowiedni instruktaż. Udowodniono, że po uzyskaniu odpowiednich instrukcji słownych większość (90%) uczestników była w stanie wykonać ćwiczenia z odpowiednią techniką (13). Pozostałym osobom rekomenduje się wsparcie m.in. w postaci różnych technik biofeedbacku oraz pomocy specjalisty (14), np. fizjoterapeuty uroginekologicznego.
Pomimo kluczowego znaczenia ćwiczeń mięśni dna miednicy dla zdrowia kobiet, najprawdopodobniej ze względu na lokalizację mięśni dna miednicy w okolicach intymnych oraz brak edukacji społeczeństwa w tym temacie, ćwiczenia te rzadko wykonywane są w programach aktywności fizycznej. Brakuje podejścia profilaktycznego i ćwiczeniami mięśni dna miednicy zaczynają interesować się dopiero osoby, u których pojawiły się już wyraźne dysfunkcje tej grupy mięśniowej. Instruktorzy i trenerzy rekreacji ruchowej oraz nauczyciele wychowania fizycznego wykazują niskie kompetencje w tym zakresie (9). Kwalifikacja „Prowadzenie profilaktycznych ćwiczeń mięśni dna miednicy dla kobiet” może być dla nich kwalifikacją uzupełniającą. Kwalifikacja ta koresponduje z ofertą szkoleniową proponowaną przez międzynarodową organizację Urinary Continence Association (www.ics.org). Obserwując polski rynek szkoleniowy wyraźnie widać potrzebę ustandaryzowania kwalifikacji potwierdzającej przygotowanie do prowadzenia profilaktycznych ćwiczeń mięśni dna miednicy.
1. Bø K, Angles-Acedo S, Batra A, Braekken I, Chan Y, Jorge C, et al. Strenuous physical activity, exercise, and pelvic organ prolapse: a narrative scoping review. International Urogynecology Journal. 2023.
2. Woodley SJ, Boyle R, Cody JD, Mørkved S, Hay-Smith EJC. Pelvic floor muscle training for prevention and treatment of urinary and faecal incontinence in antenatal and postnatal women. The Cochrane Database Of Systematic Reviews. 2017;12:CD007471.
3. Ciepiela K, Michałek T, Poryszewska A. Pacjent z NTM w systemie opieki zdrowotnej 2018. Warszawa2018.
4. Cardoso AMB, Lima C, Ferreira CWS. Prevalence of urinary incontinence in high-impact sports athletes and their association with knowledge, attitude and practice about this dysfunction. European Journal of Sport Science. 2018;18(10):1405-12.
5. Skaug KL, Engh ME, Frawley H, Bo K. Urinary and anal incontinence among female gymnasts and cheerleaders-bother and associated factors. A cross-sectional study. International Urogynecology Journal. 2022;33(4):955-64.
6. Skaug KL, Engh ME, Frawley H, Bo K. Prevalence of Pelvic Floor Dysfunction, Bother, and Risk Factors and Knowledge of the Pelvic Floor Muscles in Norwegian Male and Female Powerlifters and Olympic Weightlifters. Journal of Strength and Conditioning Research. 2022;36(10):2800-7.
7. Frawley H, Shelly B, Morin M, Bernard S, Bo K, Digesu GA, et al. An International Continence Society (ICS) report on the terminology for pelvic floor muscle assessment. Neurourology and Urodynamics. 2021;40(5):1217-60.
8. Mørkved S, Bø K. Effect of pelvic floor muscle training during pregnancy and after childbirth on prevention and treatment of urinary incontinence: a systematic review. British Journal of Sports Medicine. 2014;48(4):429-34.
9. Szumilewicz A, Hopkins WG, Dornowski M, Piernicka M. Exercise Professionals Improve Their Poor Skills in Contracting Pelvic-Floor Muscles: A Randomized Controlled Trial. Research Quarterly for Exercise & Sport. 2019;90(4):641.
10. Kandadai P, O'Dell K, Saini J. Correct Performance of Pelvic Muscle Exercises in Women Reporting Prior Knowledge. Female Pelvic Medicine & Reconstructive Surgery. 2015;21(3):135-40.
11. Vermandel A, De Wachter S, Beyltjens T, D'Hondt D, Jacquemyn Y, Wyndaele JJ. Pelvic floor awareness and the positive effect of verbal instructions in 958 women early postdelivery. International Urogynecology Journal. 2015;26(2):223-8.
12. Chiarelli P, Murphy B, Cockburn J. Women's knowledge, practises, and intentions regarding correct pelvic floor exercises. Neurourology And Urodynamics. 2003;22(3):246-9.
13. Ben Ami N, Dar G. What is the most effective verbal instruction for correctly contracting the pelvic floor muscles? Neurourology and Urodynamics. 2018;37(8):2904-10.
14. Wu XL, Zheng X, Yi XH, Lai P, Lan YP. Electromyographic Biofeedback for Stress Urinary Incontinence or Pelvic Floor Dysfunction in Women: A Systematic Review and Meta-Analysis. Advances in Therapy. 2021;38(8):4163-77.