Zwiększenie zainteresowania szeroko pojętą aktywnością fizyczną objawia się m.in. rosnącą liczbą uczestników imprez masowych (np. biegowych, fitnessowych), klientów fitness klubów czy osób podejmujących różne formy aktywności we własnym zakresie. Stwarza to konieczność odpowiedniego przygotowania, ale również podejmowania działań mających na celu wspomaganie odnowy powysiłkowej. Działanie takie jest nie tylko potrzebne z uwagi na skuteczność prowadzonych treningów, ale również profilaktyki występowania urazów, przeciążeń czy przetrenowania. Co więcej profesjonalizacja procesu szkolenia sprawia, że specjalista odnowy biologicznej jest w zasadzie nieodłącznym elementem zespołu szkoleniowego w sporcie wyczynowym. Daje to możliwość podjęcia zatrudnienia w klubach czy związkach sportowych. Całokształt dopełnia wzrost znaczenia opieki fizjoterapeutycznej, profilaktyki, leczenia, odnowy. Wysiłek fizyczny powoduje szereg zmian w tkance mięśniowej. Należą do nich m.in. zmęczenie, uszkodzenia włókien mięśniowych, zmiany zapalne, ból pojawiający się w trakcie wysiłku, a także po jego zakończeniu [1]. Fizyczne zmęczenie mięśni jest fizjologiczną reakcją obronną organizmu, zapobiegającą uszkodzeniu komórek mięśniowych oraz powstawaniu szkodliwych produktów przemiany materii. Przyczyny zmęczenia zależą od intensywności i czasu trwania wysiłku. Można wyróżnić dwie grupy przyczyn: mięśniowe (zmęczenie obwodowe) i zależne od ośrodkowego układu nerwowego (zmęczenie ośrodkowe) [2]. Niezbędnym elementem procesu treningowego jest wypoczynek i regeneracja organizmu. Przez wypoczynek rozumiemy przerwę pomiędzy wysiłkami (treningami), natomiast z regeneracja wiąże się z przywracaniem zdolności wysiłkowych organizmu. W tym celu stosuje się szereg zabiegów fizjoterapeutycznych takich jak masaż, sauna, czy krioterapia [3, 4]. Stosowanie powyższych zabiegów ma na celu nie tylko przyspieszenie i usprawnienie procesu restytucji powysiłkowej, ale także profilaktyka kontuzji, zaleczanie już powstałych uszkodzeń ciała, kompensacja dystonii mięśniowej czy poprawienie jakości ruchu [5-7]. Dobór zabiegów wspomagających trening i odnowę biologiczną sportowców nie może być przypadkowy. Planowanie i programowanie odnowy biologicznej powinno być zindywidualizowane, przemyślane, odpowiadać cyklowi treningowemu, współdziałać z realizowanym treningiem, uzupełniać go i przygotowywać do startu w zawodach. W odnowie biologicznej stosuje się wiele zabiegów fizykalnych, psychoregulacyjnych i kinezyterapeutycznych. Wskazane jest wykorzystywanie zróżnicowanych środków, ponieważ umiejętne ich łączenie podnosi skuteczność procesu restytucyjnego [1, 8]. [1] Bompa TO, Haff GG. Periodization. Theory and Methodology of Training. Human Kinetics, Champaign, 2009. [2] Czarkowska-Pączek B. Wpływ wysiłku fizycznego na mięśnie poprzecznie prążkowane. [in:] Czarkowska-Pączek B, Przybylski J. (eds.) Zarys fizjologii wysiłku fizycznego. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2006, 41-52. [in Polish]. [3] Brummit J. The role of massage in sports performance and rehabilitation: Current evidence and future direction, N Am J Sports Phys Ther, 2008; 3: 7-21. [4] Prystupa T, Wołyńska A, Ślężyński J. The Effects of Finish Sauna on Hemodynamics of the Circulatory System in Men and Women, J Hum Kinet, 2009, 22: 61- 68. [5] Scoon GSM, Hopkins WG, Mayhew S, Cotter JD. Effect of post-exercise sauna bathing on the endurance performance of competitive male runners, J Sci Med Sport; 2007; 10: 259-262. [6] Boguszewski D. Application of physiotherapeutic methods to support training and post-exercise recovery of combat sports and martial arts contestants. J Combat Sports Martial Arts. 2015; 6(2): 85-90.. [7] Santos WOC, Brito CJ, Pinho Jr PH, Valido CN, Mendes EL, Nunes MAP, Franchini E. Cryotherapy post-training reduces muscle damage markers in jiu-jitsu fighters. J Hum Sport Exer, 2012, 7(3): 629-638. [8] Gieremek K, Dec L. Fatigue and strength restitution. Biological renovation. Has-Med, Katowice 2007.
