Wniosek o włączenie przedmiotowej kwalifikacji rynkowej do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji nie
spotkał się z dużym zainteresowaniem podmiotów, do których zwrócono się z prośbą o wyrażenie
swojej opinii. Jednakże wszyscy opiniodawcy, którzy przekazali swoją odpowiedź, pozytywnie odnieśli
się do propozycji włączenia przedmiotowej kwalifikacji do ZSK. Opiniodawcy zgłosili tylko jedną uwagę
o charakterze ogólnym, wskazując, że wymienione w nazwie kwalifikacji rodzaje produktów wymagają
dość zróżnicowanych urządzeń, co może być trudnością w określeniu standardu umiejętności
obsługiwania tych urządzeń.
Dwóch specjalistów pozytywnie zaopiniowało potrzebę włączenia kwalifikacji do ZSK. Jako argumenty
za włączeniem przedmiotowej kwalifikacji przedstawiono m.in. następujące tezy:
- Polska jest dużym producentem farb, lakierów i klejów w Europie; zakłady produkcyjne posiadają w
Polsce wszystkie duże firmy światowe – AkzoNobel, PPG, Sherwin Williams, Hempel, Beckers,
Henkel, Caparol, i inne; rozwinięte są również przedsiębiorstwa krajowe, na czele z firmą Śnieżka;
- zatrudnienie w przemyśle farb, lakierów i klejów znajduje kilkadziesiąt tysięcy pracowników;
- procesy produkcyjne są specyficzne – polegają na mieszaniu, dyspergowaniu, dozowaniu,
kolorowaniu, często w atmosferze wybuchowej; operuje się zarówno cieczami, jak i zawiesinami,
dyspersjami ciała stałego w cieczy; procesy produkcyjne są wielofazowe; maszyny produkcyjne –
reaktory, mieszalniki, dissolvery, młyny, dyspergatory przepływowe, instalacje dozujące, koloryzujące i
rozlewcze są skomplikowane w obsłudze i prawie zawsze zautomatyzowane oraz skomputeryzowane;
stawia to wysokie wymagania wobec potencjalnych pracowników, z pogranicza mechaniki, chemii i
automatyki;
- przedmiotowa kwalifikacja w swojej szczegółowej specyfikacji dostosowana jest dla pracowników
obsługujących konkretne urządzenia produkcyjne w liniach technologicznych produkcji farb, lakierów i
klejów; przedstawiona została w sposób adekwatny dla specyfiki tego przemysłu i w zakresie
merytorycznych jego oczekiwań; zdobycie kwalifikacji ułatwi zatrudnienie się osób na konkretnych
stanowiskach obsługujących specjalistyczne urządzenia produkcyjne;
- efekty uczenia się dla opisanej kwalifikacji skupiają się na specyfice produkcji farb, lakierów i klejów,
w szczególności uwzględniają specyfikę branży, w tym nowoczesnych, zautomatyzowanych procesów
produkcyjnych, operacji jednostkowych, stosowanych surowców i materiałów; są one istotne dla osób
które chcą specjalizować się w nowoczesnych technologiach produkcji farb, lakierów i klejów; można
je poznać nie tylko w efekcie kształcenia w szkole branżowej, ale także w toku doświadczenia
zawodowego, przy odpowiednim instruktażu stanowiskowym.
1. Etap walidacji
1.1. Metody
Do weryfikacji efektów uczenia się stosuje się następujące metody walidacji:
– obserwacja w warunkach symulowanych,
– obserwacja w warunkach rzeczywistych,
– test teoretyczny,
– wywiad (ustrukturyzowany lub swobodny).
Weryfikację każdego zestawu efektów uczenia się przeprowadza się następującymi metodami:
– obserwacją w warunkach symulowanych lub rzeczywistych oraz
– testem teoretycznym lub wywiadem (ustrukturyzowanym lub swobodnym).
Weryfikację przeprowadza się w oparciu o wystandaryzowane narzędzia walidacji.
1.2. Zasoby kadrowe
Osoby przygotowujące narzędzia walidacji
W procesie przygotowania narzędzi walidacji uczestniczą co najmniej 3 osoby, w tym:
– osoba aktualnie wykonująca lub nadzorująca wykonywanie zadań związanych z kwalifikacją, posiadająca minimum
2-letnie doświadczenie praktyczne z zakresu objętego niniejszą kwalifikacją wolnorynkową,
– przedstawiciel producentów farb, lakierów lub klejów,
– osoba posiadająca doświadczenie w przygotowywaniu narzędzi walidacji.
Komisja walidacyjna
Komisja walidacyjna składa się z minimum 3 osób. Zadaniem komisji walidacyjnej jest sprawdzenie, czy efekty uczenia
się zostały osiągnięte, oraz wydanie decyzji kończącej walidację. Komisja walidacyjna podejmuje decyzję kończącą walidację zwykłą większością głosów.
Członkiem komisji walidacyjnej może być osoba, która posiada:
– udokumentowane umiejętności stosowania metod walidacji oraz
– udokumentowane, aktualne (nie starsze niż 10 lat przed datą przeprowadzenia walidacji) co najmniej 5-letnie doświadczenie w zarządzaniu procesami produkcyjnymi w zakładzie produkcyjnym produkującym farby, lakiery lub kleje.
Co najmniej jedna osoba w komisji walidacyjnej posiada udokumentowane doświadczenie w weryfikowaniu efektów
uczenia się w zakresie kwalifikacji związanych z procesem produkcji w przemyśle chemicznym.
1.3. Sposób organizacji walidacji oraz warunki organizacyjne i materialne
Obserwacja w warunkach rzeczywistych
Obserwacja w warunkach rzeczywistych jest przeprowadzana w zakładzie produkcyjnym produkującym farby, lakiery lub
kleje lub w innych podmiotach posiadających kompletne linie procesowe do produkcji farb, lakierów lub klejów. Weryfikacja musi być przeprowadzona na liniach procesowych wyposażonych w systemy zdalnego sterowania procesem.
Obserwacja w warunkach symulowanych
Obserwacja w warunkach symulowanych jest przeprowadzana przy użyciu urządzeń i programów symulacyjnych odwzorowujących przebieg procesu produkcji farb, lakierów i klejów, w tym funkcjonowanie paneli operatorskich lub
programów opartych na technologii VR (Virtual Reality), AR (Augmented Reality) lub innej technologii umożliwiającej
odwzorowanie rzeczywistych warunków pracy osoby obsługującej specjalistyczne urządzenia i linie procesowe do produkcji farb, lakierów i klejów. Instytucja przeprowadzająca walidację w oparciu o metodę obserwacji w warunkach symulowanych musi zapewnić:
– stanowisko symulacyjne dla każdego uczestnika walidacji umożliwiające samodzielną pracę,
– dokumentację procesu produkcji, w tym co najmniej karty charakterystyk surowców i opis procesu technologicznego,
– instrukcje stanowiskowe,
– środki ochrony osobistej,
– narzędzia i materiały niezbędne do przeprowadzenia weryfikacji wszystkich efektów uczenia się.
Wielkość oraz układ pracowni umożliwiają samodzielną pracę każdemu uczestnikowi walidacji.
W przypadku stosowania metod takich jak test teoretyczny lub wywiad (ustrukturyzowany lub swobodny) instytucja
certyfikująca zobowiązana jest zapewnić warunki umożliwiające samodzielną pracę, adekwatne do wybranej metody
walidacji.
2. Etap identyfikowania i dokumentowania efektów uczenia się
2.1. Doradca walidacyjny
Zadaniem doradcy walidacyjnego jest wsparcie osoby przystępującej do procesu walidacji na każdym etapie tego procesu.
Doradca walidacyjny pomaga w zidentyfikowaniu posiadanych efektów uczenia się oraz w ich rzetelnym udokumentowaniu na potrzeby procesu walidacji. Pomaga również w określeniu innych, możliwych do potwierdzenia kwalifikacji wolnorynkowej „Obsługiwanie specjalistycznych urządzeń i linii procesowych w produkcji farb, lakierów i klejów” oraz perspektyw rozwoju i dalszego uczenia się po uzyskaniu tej kwalifikacji wolnorynkowej. Udziela informacji dotyczących
przebiegu walidacji, wymagań związanych z przystąpieniem do weryfikacji efektów uczenia się oraz kryteriów i sposobów oceny. Funkcję doradcy walidacyjnego pełni osoba, która posiada:
– doświadczenie zawodowe związane z bilansowaniem kompetencji,
– doświadczenie w weryfikowaniu efektów uczenia się lub ocenie posiadanych kompetencji,
– umiejętność stosowania metod i narzędzi wykorzystywanych przy identyfikowaniu i dokumentowaniu posiadanych
kompetencji,– wiedzę dotyczącą kwalifikacji wolnorynkowej „Obsługiwanie specjalistycznych urządzeń i linii procesowych w produkcji farb, lakierów i klejów” oraz innych kwalifikacji funkcjonujących w obszarze przemysłu chemicznego,
– wiedzę dotyczącą kompetencji funkcjonujących w branży farb, lakierów, klejów i w branżach pokrewnych.
2.2. Warunki organizacyjne i materialne etapu identyfikowania i dokumentowania
Instytucja certyfikująca może zapewnić osobom przystępującym do walidacji wsparcie na etapie identyfikowania i dokumentowania. Etap ten może być również realizowany przez te osoby samodzielnie. Instytucja certyfikująca, która zdecyduje się na wsparcie osób na etapie identyfikowania i dokumentowania, powinna zapewnić warunki umożliwiające im
indywidualną rozmowę z doradcą walidacyjnym. Instytucja certyfikująca może również udzielać wsparcia zdalnie, tj. za
pośrednictwem telefonu lub Internetu, w warunkach zapewniających poufność rozmowy.
