Współczesna inżynieria chemiczna w coraz szerszym zakresie wykorzystuje metody elektronicznej techniki obliczeniowej. Do najszybciej rozwijających się i zarazem najczęściej stosowanych sposobów komputerowego wspomagania inżynierii chemicznej należą symulatory procesowe, czyli pakiety oprogramowania służące do modelowania całych procesów technologicznych.
Bez względu na stopień złożoności, każdy chemiczny proces technologiczny może być odwzorowany jako zespół prostszych elementów, które ze sobą współpracują za pośrednictwem strumieni materiałowych i energetycznych. Graficznym przedstawieniem procesu na tym poziomie uproszczenia jest schemat przepływowy. Aparaty i urządzenia, w których przebiegają operacje i procesy jednostkowe, przedstawione są w nim za pomocą symboli graficznych, identyfikujących rodzaj przedstawianego obiektu, lecz z pominięciem szczegółów konstrukcji i bez zachowania proporcji do rzeczywistych rozmiarów. Linie strumieni materiałowych ukazują ruch materiałów i kolejność ich przerobu w poszczególnych stadiach danego procesu. W programie symulatora procesowego każdemu rodzajowi aparatu lub urządzenia, mającemu własny symbol graficzny, jest przypisany odpowiedni model matematyczny. Zestawiając schemat przy użyciu graficznych symboli poszczególnych aparatów i urządzeń tworzy się jednocześnie matematyczny model całego procesu technologicznego.
Jak stwierdzają eksperci, w tradycyjnym projektowaniu procesów technologicznych dominują czynności, które w dużym stopniu wykorzystują doświadczenie technologa oraz jego umiejętności i intuicję. Projektowanie tych procesów utraciło tradycyjny charakter wraz z pojawieniem się możliwości zastosowania technik komputerowych, co jest istotne zwłaszcza przy projektowaniu procesów wytwarzania nowych, innowacyjnych produktów oraz procesów wykorzystujących nowe metody produkcji. Symulatory procesowe wypierają tradycyjne modele projektowania w przemyśle chemicznym. Zastosowanie oprogramowania do wirtualizacji przebiegu produkcji na etapie projektowania, daje możliwość szybszej adaptacji do zmieniającego się otoczenia, skrócenia czasu i obniżenia kosztów wdrożenia nowego produktu od momentu rozpoczęcia fazy koncepcji do zakończenia fazy wprowadzenia produktu na rynek (Projektowanie procesów i systemów produkcyjnych z wykorzystaniem technologii komputerowej wirtualizacji – J.Matuszek, D.Kurczyk).
Obecnie przemysł chemiczny, obejmujący wg klasyfikacji GUS produkcję chemikaliów i wyrobów chemicznych, produkcję wyrobów farmaceutycznych, produkcję wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych oraz produkty rafinacji ropy naftowej jest jednym z największych sektorów polskiego przemysłu. Sektor ten odpowiada za ok. 206 mld PLN, czyli prawie 17% wartości produkcji sprzedanej przetwórstwa przemysłowego w Polsce w 2017r.
Segment chemiczny był w ostatnich latach jednym z dynamiczniej rozwijających się obszarów polskiej gospodarki. Średnioroczne tempo wzrostu produkcji sprzedanej segmentu chemicznego w latach 2010-2016 wyniosło 5,7% w porównaniu do 3,8% wzrostu produkcji sprzedanej przetwórstwa przemysłowego ogółem w analogicznym okresie.
Przemysł chemiczny w Polsce realizuje ambitne plany inwestycyjne, co odzwierciedlone jest przez wielkość i wzrost poziomu nakładów inwestycyjnych ogółem w przemyśle chemicznym. W latach 2010-2015 poziom rocznych nakładów inwestycyjnych w przemyśle chemicznym wzrósł łącznie o ponad 80%, do kwoty 8,8 mld PLN w 2015 roku.
Wykorzystanie symulatorów procesowych staje się nieodłącznym elementem funkcjonowania przemysłu chemicznego. Rozwój tego sektora oznacza, że zapotrzebowanie na opisywaną kwalifikację będzie się utrzymywało. Będzie ono również skorelowane z rozwojem różnych segmentów branży chemicznej. Każdy bowiem proces związany z inwestycjami, modernizacją istniejących instalacji, wprowadzaniem kolejnych automatyzacji oraz czynności odtworzeniowych będzie wiązał się z koniecznością wykonania odpowiednich schematów i obliczeń w symulatorach procesowych. Przedsiębiorstwa w przemyśle chemicznych, bez względu na charakter i rozmiar produkcji oraz biura projektowe świadczące usługi projektowe na ich rzecz, będą zainteresowane angażowaniem osób posiadających umiejętności komputerowej symulacji procesów technologicznych.
Symulatory procesowe weszły w Polsce do powszechnego użytku dopiero w ostatnich latach, co uwarunkowane było m.in. rozwojem systemów operacyjnych, możliwościami wizualizacji procesów, kompatybilnością z innymi pakietami oprogramowania takimi jak arkusze kalkulacyjne czy bazy danych, dostępem do zasobów przez sieć itd. Popularyzacja tych narzędzi spowodowała, że na części kierunków chemicznych, w ostatnich latach, wprowadzane są przedmioty związane z podstawową obsługą tego typu oprogramowania, często jednak odnoszące się do jednego ich typu lub ograniczonego zakresu ich wykorzystania.
Na rynku natomiast są potrzebni specjaliści posiadający umiejętności kompleksowego przygotowania i wykonania zadania projektowego przy użyciu symulatorów procesowych, w tym umiejętności tworzenia schematu przepływowego, wprowadzania i modyfikowania parametrów procesu, wykorzystywania wbudowanych baz danych, generowania, porównywania i prezentowania wyników symulacji.
Istnieje szerokie grono specjalistów posiadających dyplom ukończenia studiów z zakresu technologii/inżynierii chemicznej, którzy mają kompetencje i doświadczenie związane z projektowaniem i optymalizacją procesów technologicznych, natomiast będą zainteresowani uzupełnieniem swoich kwalifikacji w zakresie wykorzystania symulatorów procesowych.
