Zainteresowanie edukacją klimatyczną wyraźnie wzrosło w ostatnich latach (Monroe et. al, 2017; UN GCNP, 2021; UN CNP, 2022). Wynika to z przyrostu wiedzy naukowej, kluczowej wagi społecznej tej problematyki (IPCC 2021; IPCC 2022), a także dostępności źródeł finansowania w programach polskich i międzynarodowych. Można spodziewać się kontynuacji tego trendu w kolejnych latach i rosnącego zapotrzebowania na osoby mogące w rzetelny sposób prowadzić edukację klimatyczną (UN CNP, 2022).
Z wydanego przez UN Global Compact Network Poland raportu “Edukacja klimatyczna w Polsce 2022 - rekomendacje Okrągłego Stołu” dowiadujemy się, że biorący udział w pracach Okrągłego Stołu dla Edukacji Klimatycznej przedstawiciele Ministerstwa Edukacji i Nauki, szkół i uczelni wyższych, organizacji pozarządowych ze specjalizacją w edukacji i klimacie, sektora biznesowego, młodzieży i rodziców, władz samorządowych, parlamentu, Kancelarii Prezydenta RP i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów oraz edukatorów dostrzegają możliwość i wartość w prowadzeniu edukacji klimatycznej przez zróżnicowane podmioty, w tym szkoły, organizacje pozarządowe, centra kultury, kościoły, ośrodki i centra edukacji ekologicznej. Jednocześnie zakres zagadnień wchodzących w obszar edukacji klimatycznej, nawet na podstawowym poziomie, jest wyjątkowo rozległy (Budziszewska, Kardaś, Bohdanowicz, 2021). Obejmuje on wiedzę z zakresu nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, biologii, geografii), społecznych (ekonomii, psychologii, socjologii), a także wiedzę w obszarach technicznych i stosowanych, takich jak przykładowo energetyka czy rolnictwo. Zawiera także kompetencje praktyczne - nauczycielskie i trenerskie, a także kompetencje psychologiczne, w związku z potencjalnie emocjonalnie obciążającym charakterem edukacji o problemach globalnych. Wymagana wszechstronność i interdyscyplinarność sprawia, że mimo popularności tej problematyki liczba osób kompetentnie przygotowanych do prowadzenia takiej edukacji jest niewielka, a ich kwalifikacje często nie są formalnie potwierdzone. Przekazywanie wiedzy na temat zmiany klimatu wymaga kompetencji, które trudno zdobyć w ramach jednej dziedziny studiów. Ich potwierdzenie w drodze walidacji kwalifikacji edukatora klimatycznego może stanowić wartościową informację dla zleceniodawców odpowiadających za organizację wydarzeń promujących wiedzę o klimacie, środowisku, propagujących jego ochronę itd.
Zapotrzebowanie ze strony przedsiębiorstw.
Potrzeba ograniczania zmiany klimatu oraz adaptacji do jej skutków powoduje konieczność przekształceń w przedsiębiorstwach wielu sektorów gospodarki. Generuje to zapotrzebowanie na wiedzę z tej dziedziny w sektorze przedsiębiorstw i usług, czego dowodzi m.in. to, że w ostatnich latach temat ten był poruszany na konferencjach biznesowych i branżowych, np.: Międzynarodowy Kongres Klimatyczna Regeneracja Miast 2022, Trendownia 2020 - Trendy w sieciach dostaw i produkcji, FORUM
WENTYLACJA – SALON KLIMATYZACJA 2020 - Targi Techniki Wentylacyjnej, Klimatyzacyjnej i Chłodniczej.
Zapotrzebowanie ze strony instytucji edukacyjnych prowadzących edukację osób w każdym wieku.
Ze względu na tempo zmian zachodzących w globalnym klimacie oraz przyrostu wiedzy na ten temat postuluje się, żeby edukacja klimatyczna była prowadzona dla osób w każdym wieku, w tym dzieci i młodzieży, dorosłych i osób w okresie późnej dorosłości. Z tego względu zainteresowani walidacją kompetencji w tej dziedzinie mogą być pracownicy instytucji
edukacyjnych różnego stopnia, takich jak szkoły, szkoły dla dorosłych, ośrodki kształcenia ustawicznego, uniwersytety trzeciego wieku. Walidacja kompetencji edukowania o zmianie
klimatu dawałaby dyrektorom szkół i innych placówek edukacyjnych kryterium pozwalające na wybór pracownika lub zleceniobiorcy, któremu powierzono by zadania tego typu.
Współcześnie zagadnienia związane ze zmianą klimatu są coraz szerzej uwzględniane w programach szkolnych na całym świecie, są też obecne w polskiej podstawie programowej, w ramach zajęć z różnych przedmiotów i godzin wychowawczych. Jednocześnie nauczyciele i pedagodzy szkolni zgłaszają potrzebę dodatkowego kształcenia w tym zakresie ze względu na szybki przyrost wiedzy i jej interdyscyplinarność (prowadząc zajęcia na temat zmiany klimatu, nauczyciel musi skorzystać nie tylko ze swojej wiedzy dziedzinowej, ale też z treści z zakresu innych nauk). Przygotowanie do walidacji kwalifikacji edukatora klimatycznego może pomóc im w uzyskaniu kompetencji potrzebnych do prowadzenia zajęć na ten temat.
Potrzebę dodatkowego kształcenia i doszkalania pracowników w tym zakresie zgłaszają też uczelnie wyższe. Rektorzy uczelni, podczas Konferencji Rektorów Uczelni Warszawskich dnia 1 czerwca 2022 r., podpisali otwarty list wskazujący na potrzebę rozwoju edukacji klimatycznej.
Muzea, ośrodki kultury, centra nauki.
Inną grupą, która chętnie podejmuje działalność edukacyjną w zakresie wiedzy o zmianie klimatu, są pracownicy ośrodków kultury, centrów aktywności lokalnej, muzeów czy centrów popularyzacji nauk. Działalność taka jest prowadzona przez instytucje takie jak: Centrum Nauki Kopernik, Akwarium Gdyńskie, Służewski Dom Kultury, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, UrbanLab Gdynia, Galeria Arsenał w Białymstoku, Urban i inne. Ośrodki te często dysponują doświadczonymi edukatorami, popularyzatorami nauki, animatorami kultury, którzy chętnie rozwijają swoje kompetencje w dodatkowych, aktualnych obszarach i walidacja kompetencji edukacji o zmianie klimatu może być dla nich wartościowa.
Centra edukacji przyrodniczej, przewodnicy przyrodniczy oraz turystyczni, firmy szkoleniowe.
Walidacją taką mogą być zainteresowani także pracownicy różnego rodzaju centrów edukacji przyrodniczej, funkcjonujących m.in. przy parkach narodowych, ogrodach zoologicznych lub botanicznych, oceanariach i w obszarach atrakcyjnych turystycznie. Dotyczy to również przewodników turystycznych i przyrodniczych oraz prywatnych firm działających w branży turystyki przyrodniczej i nowoczesnych form szkoleń związanych z outdoorem, rekreacją w przyrodzie, edukacją przyrodniczą itp., których klienci są coraz częściej zainteresowani zagadnieniami związanymi ze zmianą klimatu, obserwowaniem jej skutków oraz adaptacją przyrody i społeczności do zachodzących zmian i chcieliby mieć pewność, że otrzymają na ten temat aktualne i prawidłowe informacje.
Podsumowując, włączenie kwalifikacji edukator klimatyczny może stanowić ważną wartość dodaną do obecnego systemu kwalifikacji rynkowych poprzez zwiększenie jakości merytorycznej oferty edukacyjnej w tym zakresie i zwiększenie liczby wszechstronnie przygotowanych edukatorów. Odpowiada ono na potrzeby rynku poprzez oferowanie możliwości rozwoju w przyszłościowym obszarze zawodowym w dziedzinie edukacji. Uwzględnianie w działaniach podejmowanych przez firmy i samorządy wiedzy o trendach kształtowanych przez zmianę klimatu przyczyni się do wzrostu efektywności i konkurencyjności naszych przedsiębiorstw oraz do efektywniejszego alokowania środków publicznych.
Bibliografia:
Budziszewska , M. (2021) Co to znaczy mieć wiedzę o zmianie klimatu? W: M Galica, K.
Antoszewski (red.) Świadomość klimatyczna, stan wiedzy o klimacie w polskim społeczeństwie.
Raport Edukacja Klimatyczna w Polsce. UN Global Compact Network, Warszawa.
Budziszewska, M., Kardaś, A, Bohdanowicz, Z. (2021) Klimatyczne ABC. Interdyscyplinarne
podstawy współczesnej wiedzy o zmianie klimatu. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu
Warszawskiego. Do pobrania: https://klimatyczneabc.uw.edu.pl/
https://doi.org/10.31338/uw.9788323547303
IPCC, 2021: Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group
I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change[Masson-
Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb,
M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O.
Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom
and New York, NY, USA, In press, doi:10.1017/9781009157896.
M. Galica, K. Antoszewski (red.) (2021). Świadomość klimatyczna, stan wiedzy o klimacie w
polskim społeczeństwie. Raport Edukacja Klimatyczna w Polsce. UN Global Compact Network,
Warszawa.
Niesporek-Szamburska, B., & Przybyla, O. (2021). Edukacja ekologiczna/klimatyczna w
podstawie programowej i w seriach podręczników szkolnych do nauczania języka polskiego
(jako ojczystego).
UN GCNP (2021) Raport Edukacja Klimatyczna w Polsce. UN Global Compact Network,
Warszawa.
UN GCNP (2022) Raport „Edukacja klimatyczna w Polsce 2022 – rekomendacje Okrągłego
Stołu”, Warszawa. Dostępne: https://ungc.org.pl/raport-edukacja-klimatyczna-w-polsce-2022-
rekomendacje-okraglego-stolu/
Wacławek, M. (2021). Co humaniści mogą zrobić dla klimatu? Sprawozdanie z konferencji pt.
Edukacja klimatyczna–kształcenie uniwersyteckie i szkolne. Postscriptum Polonistyczne, 28(2).
