Zmiany kulturalne oraz cywilizacyjne skutkujące z jednej strony wzrostem natężenia ruchu drogowego, a z drugiej strony poczuciem większej odpowiedzialności za czystość powietrza, spowodowały wzrost zainteresowania rowerami. Niewątpliwie atrakcyjność jednośladów związana jest z przewagą jaką dają w czasie poruszania się po mieście (zajmują mało miejsca na jezdni, swobodniej poruszanie się po zatłoczonych ulicach, łatwo je zaparkować, mogą dojechać prawie w każde miejsce, są wygodne w przetransportowaniu w inne miejsce), co zostało szybko dostrzeżone przez mieszkańców miast. Rowery wykorzystują ludzie dojeżdżający do pracy, na zakupy, używają ich kurierzy, listonosze, nierzadko strażnicy miejscy i policjanci. Z aktualnych szacunków wynika, iż w Polsce w skali roku sprzedaje się milion rowerów. Dane GUS dowodzą, że 61,6 % gospodarstw domowych w Polsce posiada rower. W około 77 % domów zamieszkałych przez co najmniej 4 osoby są rowery; około połowa (47,5 %) gospodarstw rolnych wyposażona jest w jednoślady. Latem, a więc w szczycie sezonu rowerowego, z rowerów korzysta 100 000 warszawiaków. Coraz popularniejsze się stają stacje rowerów miejskich, funkcjonujące nie tylko w miastach wojewódzkich, ale też w miasteczkach takich jak Myszków czy Żarki w woj. śląskim. W 2019 r. w Poznaniu pojazd w stacjach rowerów miejskich wypożyczono 13 mln razy. Posiadanie roweru jest modne, wygodne i ekonomiczne. Sprzyja temu systematycznie się rozwijająca sieć dróg dla rowerów.
Turystyka czyli niezarobkowe wędrowanie tylko wówczas przynosi pożytek, gdy uprawiający ją człowiek poświęca nieco czasu na poznawanie mijanych okolic. Środkiem lokomocji najbardziej nadającym się do krajoznawczych wędrówek jest rower. Cyklista jadący spokojnym tempem ma czas na rozejrzenie się po okolicy, możliwość dotarcia prawie do każdego zakątka, z łatwością może swój pojazd wszędzie zaparkować, w razie potrzeby nadać go jako bagaż kolejowy bądź autobusowy, a dla usunięcia usterki nie musi wyzwać specjalistycznego pogotowia technicznego.
Wycieczka rowerowa ma z reguły dwa główne cele: wypoczynkowy i poznawczy. Nawet w sytuacji wyjazdu do innej miejscowości z zamiarem zwiedzenia rezerwatu czy muzeum należy pamiętać o relaksie. Turystyka to nie tylko połykanie kilometrów i ustawiczne poznawanie czegoś nowego; turystyka, to także wypoczynek na łonie przyrody. Podstawowym zyskiem z uprawiania turystyki rowerowej jest właśnie przebywanie na świeżym powietrzu, kontakt z przyrodą, poznawanie własnego (bądź obcego) kraju. Z myślą o rowerzystach, przede wszystkim dla zachęcenia ich do peregrynacji po ojczystym kraju Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze opracowało i wcieliło w życie system odznak. Ich zdobywanie nie jest obligatoryjne, ale posiadanie określonego stopnia którejś z nich, jest pewnego rodzaju nobilitacją w rowerowym światku.
Turystykę rowerową można uprawiać indywidualnie, w gronie rodzinnym bądź koleżeńskim, będąc stowarzyszonym w jednym z licznych klubów lub w ramach struktur organizacji promujących turystykę rowerową np. PTTK. Co roku formalne organizacje lub grupy nieformalne organizują różnego rodzaju wydarzenia. Od jednodniowych wyjazdów po wielodniowe zloty, rajdy czy też obozy wędrowne.
Do wykorzystywania jednośladów do rekreacji i wypoczynku zachęca, funkcjonująca w naszym kraju od 1996 r., sieć znakowanych szlaków turystyki rowerowej. W 2019 r. długość szlaków rowerowych, oznakowanych przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, wynosiła 14 184 km, oraz dodatkowych 4990 km wykonanych przez inne podmioty (np. gminy, hotele, nadleśnictwa). Z danych udostępnionych przez Zarząd Główny PTTK wynika, iż w 2019 r. turystykę kolarską, zwaną też rowerową, organizowało 89 klubów i 94 komisje turystyki kolarskiej; w 3255 wycieczkach uczestniczyło 71 428 rowerzystów. Rowerowe życie turystyczne organizowało 1160 działaczy posiadających uprawnienia przodownika turystyki kolarskiej (nadawane, po odbyciu przez kandydata szkolenia i złożeniu przed komisją powołaną przez Komisję Turystyki Kolarskiej Zarządu Głównego PTTK z pozytywnym wynikiem egzaminu z części praktycznej i teoretycznej). Działalność turystyczną na niwie rowerowej organizują także inne podmioty (np. szkoły, parafie, świetlice wiejskie i osiedlowe, domy kultury), co oznacza, iż liczba rekreacyjnego użytkowania jednośladów jest znacznie większa.
W PTTK osoba chcąca organizować turystykę rowerową musi legitymować się tytułem posiadać "przodownik turystyki kolarskiej PTTK". Historia tego tytułu sięga lat 50 tych XX wieku. Od 2002 r. przez różne podmioty merkantylne wprowadzana jest w życie funkcja instruktora turystyki kwalifikowanej w specjalności turystyka rowerowa osadzona na rozporządzeniu [w chwili obecnej obowiązuje: Rozporządzenie MEN z 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. z 2018 r., poz. 1055)] ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki mówiącym, iż kierownikiem wycieczki szkolnej może być osoba pełnoletnia, nie będąca pracownikiem pedagogicznym szkoły, która ma uprawnienia przewodnika, przodownika lub instruktora turystyki kwalifikowanej. Program odpłatnego szkolenia obejmuje 1 dzień zajęć teoretycznych oraz 1-dniową wycieczkę rowerową.
Spośród 7750 wyszkolonych do tej pory przez PTTK przodowników turystyki kolarskiej, w życiu turystycznym aktywnie uczestniczy i poddaje się okresowym weryfikacjom 1160 członków kadry programowej. Nie jest znana liczebność grona instruktorów turystyki kwalifikowanej o specjalności turystyka rowerowa. Z uwagi na stosunkowo krótki okres istnienia tej funkcji liczba przeszkolonych osób w tym zakresie prawdopodobnie nie jest zbyt wielka.
Z powyższego wynika potrzeba włączenia kwalifikacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Zapotrzebowanie na wykwalifikowaną kadrę przewodników turystyki rowerowej potwierdzają także liczby. Na przykład ogniwa turystyki kolarskiej skupione w Oddziale Regionalnym PTTK w Częstochowie w czteroleciu 1997-2000 zorganizowały 174 wycieczki rowerowe, w 4-leciu 2001-2004 - 244 wycieczki, w następnym 283 wycieczki, a w kolejnym, tj. 2009-2012 - 419 wycieczek dla rowerzystów [A.Wojtasik - Podstawy prawne i zasady organizacyjne PTTK na przykładzie Klubu Osiedlowego PTTK M-2 w Myszkowie (praca mgr)];. Celem krajowych wyjazdów krótko- i długookresowych staje się turystyka poznawcza i wypoczynkowa (44% zwiedzanie zabytków, 14% wypoczynek i 5% poznawanie historii i miejscowych zwyczajów) [wg Przegląd statystyczny m. Warszawa [cyt. za: ...]] dla zrealizowania których konieczna jest fachowa obsługa przewodnicka. Współczesny turysta oczekuje wygody, chce zwiedzać, ale pod opieką przewodnika. Potrzebny jest profesjonalista, fachowo opiekujący się grupą rowerzystów, znający teren, dbający o bezpieczeństwo powierzonych jego opiece ludzi, umiejący nawiązać kontakt z różnymi grupami odbiorców.
Włączenie kwalifikacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji będzie istotne dla osób chcących nabyć i potwierdzić efekty uczenia się opisane w kwalifikacji, dla instytucji turystycznych zatrudniających pracowników organizujących merkantylne imprezy turystyczne oraz dla firm kształcących w obszarach związanych z kwalifikacją. Zainteresowani pozyskaniem i potwierdzeniem efektów uczenia się opisanych w kwalifikacji będą mogli bez większych trudności porównać i ocenić ofertę kursów i szkoleń dotyczących kwalifikacji, a tym samym trafniej wybrać instytucję lub firmę szkoleniową przygotowującą do nabycia kwalifikacji. Organizatorzy turystyki będą mogli obniżyć koszty prowadzenia rekrutacji i łatwiej ocenić kompetencje kandydatów zgłaszających się do pracy, a w efekcie ograniczyć ryzyko kosztownych błędów przy rekrutacji. Instytucje lub firmy szkoleniowe będą miały możliwość przygotowywania kursów i szkoleń, które prowadzą do uzyskania kwalifikacji włączonych do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, w oparciu o opisy efektów uczenia się zawarte w opisie kwalifikacji.
